Pytania z tagiem: wolna wola
Chciałbym poruszyć kwestię zbawienia, wolnej woli i Bożej łaski w życiu osoby z autyzmem, która przez wiele lat nie była świadoma swojego zaburzenia, a dodatkowo nie otrzymała od rodziny odpowiedniej pomocy, koniecznej do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania.
Osoba z autyzmem może dopiero w dorosłości zrozumieć, dlaczego przez całe życie miała trudności z relacjami międzyludzkimi, wypełnianiem obowiązków, podejmowaniem decyzji czy odnalezieniem się w codziennym życiu. Wcześniej może nawet nie zdawać sobie sprawy, jak bardzo jej sposób postrzegania rzeczywistości i funkcjonowania różni się od typowego. Jeżeli dodatkowo dorastała w niewłaściwie funkcjonującej rodzinie i nie otrzymała potrzebnego wsparcia, skutki te mogą być bardzo poważne. Niektórych straconych szans, niezdobytych umiejętności czy zaniedbanych obszarów życia nie da się później w pełni nadrobić. Jak w takiej sytuacji rozumieć Bożą sprawiedliwość i miłosierdzie? Czy można mówić o takiej samej odpowiedzialności za własne życie i zbawienie u osoby, która otrzymała odpowiednie wychowanie i możliwości rozwoju, oraz u osoby, której autyzm i brak pomocy od dzieciństwa znacznie to utrudniały?
W perspektywie katolickiej człowiek jest odpowiedzialny za swoje decyzje, powinien wypełniać obowiązki, rozwijać się, troszczyć się o innych i dążyć do świętości. Jednak osoba z autyzmem może mieć poważne trudności z realizacją tych zadań, nawet jeśli ma odpowiednią inteligencję i szczerze chciałaby normalnie funkcjonować. Co więcej, dopiero po latach może zrozumieć, że wiele jej wcześniejszych decyzji, zachowań i zaniedbań wynikało z nierozpoznanego zaburzenia, a nie ze złej woli. Jak w takim przypadku należy rozumieć wolną wolę, grzech i odpowiedzialność moralną? Czy autyzm oraz brak odpowiedniej pomocy mogą istotnie ograniczać odpowiedzialność człowieka za jego postępowanie? I w jaki sposób objawia się Boża łaska w życiu takiej osoby, skoro już od dzieciństwa napotyka ona trudności, których inni ludzie często nie muszą pokonywać?
Jeszcze większy problem pojawia się wtedy, gdy osoba dopiero w dorosłości uświadamia sobie, jak wiele straciła przez nierozpoznany autyzm. Może odczuwać silny żal, gniew, poczucie krzywdy, a nawet nienawiść do własnego życia, religii czy samego Boga. Jak taka osoba ma rozwijać miłość do Boga i bliźnich, skoro jej dotychczasowe doświadczenia wywołują przede wszystkim rozpacz i bunt? Jak ma się nawrócić, przystępować do spowiedzi i prowadzić życie religijne, jeżeli kontakty z innymi ludźmi są dla niej bardzo trudne, a dodatkowo może zmagać się ze skrupułami i nadmiernym analizowaniem własnych zachowań? Czy Bóg wymaga od takiej osoby tego samego, co od człowieka, który miał znacznie lepsze warunki rozwoju, czy też bierze pod uwagę jej ograniczenia, doświadczenia i brak otrzymanej pomocy?
Czy nawet człowiek, który w innych okolicznościach mógłby zostać świętym, miałby znacznie trudniejszą drogę do wiary i zbawienia, gdyby urodził się z autyzmem, dorastał bez odpowiedniego wsparcia i przez większość życia nie rozumiał przyczyn swoich trudności? Nie chodzi mi o twierdzenie, że osoby z autyzmem nie mogą zostać świętymi (choć mam poważne wątpliwości w niektórych przypadkach), lecz o to, że ich możliwości, doświadczenia i trudności mogą być zupełnie inne niż u osób bez tego zaburzenia. Czy nie oznacza to, że warunki, w jakich człowiek przychodzi na świat i dorasta, mają ogromny wpływ na jego drogę do Boga?
Prosiłbym o konkretną odpowiedź odnoszącą się do opisanej sytuacji, a nie jedynie o stwierdzenia, że Bóg ma plan dla każdego człowieka albo że pisze prosto po krzywych liniach. Jak osoba, która przez dzieciństwo i młodość nie otrzymała pomocy, nie mogła odpowiednio przygotować się do dorosłości, a dopiero po latach poznała przyczynę swoich trudności, ma pogodzić się z ich nieodwracalnymi skutkami i jednocześnie dążyć do zbawienia? Jak w takim przypadku należy rozumieć Bożą łaskę, wolną wolę, odpowiedzialność moralną i sprawiedliwość Boga, aby nie sprowadzić całego problemu do stwierdzenia, że każdy człowiek po prostu sam odpowiada za swoje życie i zbawienie?
LUDZIE! LUDZIE! Jak pogodzić wolną wolę każdego człowieka z modlitwą za kogoś? Jak pod wpływem mojej modlitwy może zmienić się postępowanie/los innego człowieka, zakładając, że on nawet o tym nie wie? Jeszcze modlitwa za kogoś, jeżeli dana osoba wie, że ktoś się za nią modli, jest dla mnie do przyjęcia, bo ta osoba ma tego świadomość i może to skłonić człowieka do jakichkolwiek przemyśleń, otworzyć się na łaski i zmienić swoje postępowanie/życie. Natomiast jak ma działać modlitwa w czyjejś intencji bez wiedzy osoby, w której intencji się ktoś modli? Czy Bóg pod wpływem tej modlitwy „zwiększa" ilość łaski, „bardziej" oddziałuje na serce grzesznika? Jak to wtedy pogodzić z wolną wolą - bo tu coś przychodzi z zewnątrz? I jeszcze kwestia, że bez tej modlitwy Bóg sam w sobie nie zdecydowałby się na ten krok „zwiększenia" ilości łaski? To wtedy jak to pogodzić z miłosierdziem Boga?
Jak odpowiedzieć na zarzut, że tomizm (w kwestii relacji między wolą a łaską) obala wolną wolę poprzez praemotio physica? (17:12)
Problem w tym, że według tomizmu (o ile dobrze rozumiem) decyzje naszej woli są zdeterminowane przez praemotio physica pochodzące od Boga. Teologowie molinistyczni widzą tu problem. Jak to wyjaśnić? (22:03)
Kto ma rację w sporze o łaskę, wolną wolę i predestynację i dlaczego tomiści?
Jak się ma wolna wola do bycia wybranym przez Pana Boga? Przykładem jest Jonasz, który nie chciał być wybrany, ale Pan Bóg go w końcu dopadł.
Jak pogodzić wolną wolę człowieka z obietnicą zbawienia dla wszystkich, którzy odprawią nabożeństwo dziewięciu pierwszych piątków miesiąca?
Jak na chłopski rozum wytłumaczyć komuś paradoks wolnej woli?
Czy Bóg wie, gdzie trafimy po śmierci? I czy jeśli wie, to jaka jest istota tej wiedzy o przyszłości człowieka, zwłaszcza w kontekście wolnej woli?
Czy jesteśmy prawdziwie wolni, wobec faktu, że zostaliśmy "zmuszeni" do egzystencji? Czy prawdziwą wolnością nie byłaby możliwość wyboru niebytu?
