W książce "Złota książeczka - o praktyce pokory" napisane jest, że katolik powinien unikać próżnych rozmów. Jakie to dokładnie są rozmowy? Mam wrażenie, że większość rozmów, zwłaszcza w kameralnym gronie, jest właśnie o wszystkim i niczym. Nikt raczej przy kawie czy przy piwie nie rozważa Sumy Teologicznej. :)

Czy jest sens modlić się za narcyza? Psychologowie twierdzą, że tacy ludzie nie są w stanie się zmienić, bo to głębokie zaburzenie osobowości. Znam przynajmniej dwie takie osoby i chciałabym im pomóc modlitwą i ofiarowaniem umartwień w intencji ich nawrócenia i zbawienia. Ale skoro ich złe czyny wynikają z zaburzenia psychicznego, to może nie ponoszą moralnej winy i moje wysiłki byłyby "zmarnowane"?

Czy mógłby ksiądz omówić w skrócie nieumiarkowanie w jedzeniu? Gdzie jest ta granica? Czy np. zjedzenie tabliczki czekolady lub paczki chipsów po obiedzie do syta jest nieumiarkowaniem?

Jak powinnam postąpić, kiedy rozmowa z moim bratem, który ma wiele problemów (homoseksualizm, uzależnienia, depresja, życie według filozofii buddyjskiej), powoduje we mnie chęć udostępnienia mu np. księdza filmiku. Bardzo chciałabym bratu pomóc, jednak wiem, że moje słowa nic nie zmienią.

Jednak ta świadomość, że np. czegoś nie mogę powiedzieć, bo go urażę (że homoseksualizm to zaburzenie i grzech), albo nie mogę bronić dzieci nienarodzonych, bo wiem, że to nic nie da, ale jest we mnie ta część, która powiedziałaby tak wiele. Sprawa w sumie dotyczy i siostry, i rodziców po rozwodzie w ponownych związkach.

Czy mam się jakoś ogólnikowo modlić za rodzinę? Czasami mam poczucie winy, że nie odmawiam za każdego z nich różańca. Tylko że niedawno wyszłam też za mąż, jestem w ciąży. I nie chcę też zaniedbać modlitw za moją rodzinę, którą tworzę. Jak to ugryźć, żeby pomóc i być spokojną z czystym sumieniem?

Odp: Jak rozmawiać z bliskim niewierzącym?

Czy mógłby ksiądz wyjaśnić, kiedy u dzieci nieposłuszeństwo jest już grzechem ciężkim? Gdzie jest granica? Odpowiedź proszę skierować do dziecka.

Czy prokrastynacja raczej jest grzechem, czy problemem psychologicznym do rozwiązania?

Kiedy kłótnia małżeńska jest grzechem ciężkim, kiedy lekkim, a kiedy wcale nim nie jest? Jak się sprzeczać po katolicku?

Jak w praktyce odróżnić grzech ciężki od lekkiego? Wiemy z katechizmu, że grzechy ciężkie dotyczą poważnej materii, ale to, co jest poważną materią nie jest wcale oczywiste i każdy może mieć trochę różny na to pogląd.

Co jeśli zostanie nam powierzona tajemnica, a ktoś dopytuje o tę sprawę? Np. jeśli odpowiedź twierdząca była złamaniem tajemnicy, to czy odpowiedź przecząca jest grzechem? Jak powinniśmy się wtedy zachować? "Nie mogę powiedzieć" też jest pewnego rodzaju sugestią.

Kiedy mamy do czynienia z grzechem przeciwko Duchowi Świętemu (bliźniemu łaski Bożej zazdrościć)? Czy jeśli pomyślałem, że rodzice znajomego są bardziej pobożni od moich i pewnie dlatego oni i ich dzieci mają więcej łask, i że może gdyby moi byli bardziej pobożni, to np. nie chorowaliby tak często i w ogóle byłoby wtedy lepiej, to czy pojawienie się takiej zazdrości jest już takim grzechem? Chwilę później przyszło mi do głowy, że nie powinienem tak myśleć, bo to może być taki grzech i teraz mnie to martwi.

Jak żyć po katolicku, gdy się ma depresję, gdy się ucieka w sen, gdy nie ma się cnót rozwiniętych w tym stopniu, by przezwyciężyć niemoc i spełniać obowiązki katolika?

Proszę księdza o pomoc w zrozumieniu tekstu Katolickiej Etyki Wychowawczej o. Woronieckiego dot. Cudzołóstwa, kiedy są z niego dzieci.

Chodzi o fragmenty: "Z reguły nie można od niej wymagać aby wyznała swą winę (mówimy o cudzołożnej żonie która wie, że dziecko jest nieślubne), gdyż nie sposób przewidzieć następstwa (...)" oraz "I nie należy mówić, że spokój takiej rodziny oparty jest na kłamstwie, nie jest bowiem jeszcze kłamstwem ukrywanie prawdy, która mogłaby przynieść tylko szkodę." (Tom 3, strony 224/225).

Ad 1. Taka kobieta może zdradzić męża, mieć dziecko z innym, ukrywać to przed nim przez resztę życia. I to jest ok? No bo inaczej by były konsekwencje (...). Czy nawet jeśli jedyne dziecko jest z cudzołóstwa, to dalej przed takim mężem można ukrywać? Co jak się potem jej znów "zdarzy" zdradzić i teraz mąż wychowuje dwoje nie swoich dzieci, albo troje? (...)

Ad 2. Czy taka matka może powiedzieć w ramach tego "niekłamania, tylko unikania prawdy": "on jest też twoim synem" w jakiejś dyskusji pomiędzy nimi? Wydawałoby się to już zdecydowanie poza "tylko niemówieniem prawdy". Moim zdaniem wynika stąd lekcja dla mężów, którzy powinni po urodzeniu każdego dziecka oficjalnie zapytać, czy jest to jego dziecko, żeby uniknąć takiego "nie kłamstwa". (...)

Czy kobieta może mieć lekki makijaż, czy powinna być całkowicie naturalna? Trafiłam na stare rozważania, w których są modlitwy za dusze czyśćcowe wynagradzające Bogu to, że niewiasty malowały twarz czy paznokcie.

Uczynki miłosierdzia - mieszkam w Warszawie i widzę czasem żebrzących ludzi, np. w metrze. Jest mi bardzo trudno podejść do takich ludzi, samo dawanie pieniędzy nie jest dla mnie problemem, ale to nie uspokaja sumienia. Często myślę, że powinnam podejść, zagadać, pomóc jakoś inaczej, a z drugiej strony myślę, że to oszuści. Więc najczęściej jest tak, że mijam tych ludzi nie reagując w żaden sposób, a potem się zadręczam, chce mi się płakać, boli mnie żołądek ze stresu, ale nie potrafię się przełamać. Cały czas mam w głowie słowa Pana naszego Jezusa Chrystusa z Mt 25,41-46. Jak powinien zachowywać się w takiej sprawie katolik?

Czy jeśli zapisuję się na kurs/szkolenie, które jest mi potrzebne, a którego zajęcia stacjonarne są tylko w niedzielę (3. niedzielę z rzędu) w godzinach Mszy św. w danym obszarze, to czy popełniam grzech?

Mam 26 lat. Z mężem mamy dzieci w wieku 3 i 1,5 roku, a wkrótce urodzi się nasze trzecie. Ostatnie lata były dla nas bardzo intensywne - zarówno pod względem powiększania rodziny, jak i pracy męża. Wiem, że jestem młoda i zdrowa, więc teoretycznie mogłabym mieć jeszcze więcej dzieci, ale czuję też zmęczenie i czasem niechęć do kolejnych ciąż i wyzwań. Czy istnieją jakieś wskazówki dla małżeństw, które pomagają rozeznać, jaka liczba dzieci jest dla nich właściwa? Czy poprzestanie na trójce może być moralnie wątpliwe, jeśli chcemy żyć zgodnie z naturalnym planowaniem rodziny i bez antykoncepcji?

Jak to jest z kłamstwem odnośnie do dokumentów? Bardzo często cała papierologia w urzędach itd. rozmija się z praktyką.

Zdaję kurs prawa jazdy i teorię kursu robię w domu. Jakiś czas temu mój instruktor dał mi kartkę, na której rozpisał daty teorii i godziny (ile godzin uczyłam się) teorii, które mijają się z prawdą, ponieważ teorii uczę się w domu, a nie w szkółce bezpośrednio. Muszę ten dokument podpisać. I co teraz zrobić? Czy można uznać, że urzędnicy i tak wiedzą, że dokumenty rozmijają się z prawdą?

Od niedawna pracuję w księgarni (duża sieć), która w swoim asortymencie oprócz klasyki literatury i książek dla dzieci ma również kilka pozycji o tematyce okultystycznej (magia, tarot, astrologia, itp.). Książki te bardzo rzadko się sprzedają, ale oczywiście istnieje ryzyko, że będę akurat przy kasie, kiedy ktoś będzie chciał je kupić.

Mam wielki konflikt sumienia z tego powodu, bo sama jestem ofiarą ezoteryki, która namieszała mi w głowie we wczesnej młodości. Zdarzyło mi się kilka razy porozmawiać z klientami i subtelnie dać do zrozumienia, że takich treści nie polecam, ale widzę, że nie za każdym razem wystarcza mi odwagi, a i staję wtedy wbrew temu co obiecałam w umowie z firmą czyli, że będę aktywnie sprzedawać produkty.

Moi bliscy bardzo się cieszą, że dostałam tę pracę i mówią, że lepiej nie mogłam trafić. Dodam, że mieszkam w niewielkim mieście i bardzo długo byłam bezrobotna. Przed pracą modlę się za swoich klientów, proszę Pana Boga, żeby oświecił ich umysły i żeby wybierali tylko taką literaturę, która niesie szlachetne treści. Nęka mnie jednak myśl, że sam akt sprzedaży książek niezgodnych z wiarą katolicką jest już udziałem w złu. Czy to grzech pracować w takim miejscu?

Brać ślub czy nie - w sytuacji, kiedy dziecko poczęło się i już urodziło bez ślubu, a rodzice po 2, 3 latach dochodzą do wniosku, że się nie kochają? Co ksiądz powie takim rodzicom zgodnie z nauczaniem przedsoborowym Kościoła?

Chodzi mi o zweryfikowanie oczywistego kiedyś podejścia, że jak już dziecko było w drodze, to musiał być ślub i już. Kropka. Nieważne, czy to się rodzicom podobało, czy nie. Odpowiedzialność za swoje czyny i konieczność zapewnienia dziecku rodziny były najważniejsze.

Czy rzeczywiście katolik nie może popełnić nawet lekkiego grzechu by uratować np. żonę od zamordowania jej? A co np. w sytuacji, gdy jakiś "bezduszny" urząd chce nam odebrać dziecko (które nas kocha i które dobrze wychowujemy, ale jakiemuś nowoczesnemu urzędowi nie podoba się sposób w jaki to robimy) i jeśli powiemy prawdę to taki urząd nam odbierze dziecko. Czy można w takiej sytuacji skłamać?

Jaki powinien być stosunek dziecka (10 lat) do ojca w pozamałżeńskim związku i jego konkubiny? Dziecko, przebywając kilka dni w miesiącu u ojca, nie raz jest postawione w sytuacji, w której konkubina ojca zostaje na noc, a prawdopodobnie w niedługim czasie wprowadzi się do niego na stałe. Czy dziecko jest uprawnione do zwracania uwagi na jawne łamanie przykazań? Trudno jest mu pogodzić się, że tata żyje w śmiertelnym grzechu, modli się o jego nawrócenie. Gdy zdarzy mu się powiedzieć (być może mało roztropnie), że tata jest mężem mamy na zawsze przed Bogiem, jest karany przez tatę, ale czy dopuszczalne są takie lub podobne uwagi czynione ojcu? Proszę o wsparcie dla młodego katolika i jego nawróconej mamy.

Jak wypełniać czwarte przykazanie, jeśli konieczne było bardzo mocne ograniczenie kontaktów z rodzicami i kulturalna rozmowa z nimi jest niemożliwa?

Dobre uczynki w stanie grzechu śmiertelnego nie są zasługujące. Czy po spowiedzi św. stają się zasługujące? Czy tylko spowiedź św. przywraca dobre uczynki jako zasługujące, które wcześniej uczyniono w stanie łaski uświęcającej? Czy można ofiarować swoje cierpienia za innych, bądź siebie w stanie grzechu śmiertelnego? Czy jest sens modlitwy za innych i za zmarłych w tym stanie? W każdym przypadku zakładając, że człowiek chce przystąpić do spowiedzi, a nie trwać w grzechu śmiertelnym.

Moja teściowa jest w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej. Jej mąż — mój teść — zaczął zachowywać się agresywnie, prawdopodobnie poważnie zachorował psychicznie, lub w grę wchodzi nawet i opętanie, uciekł z domu i obecnie nie wiadomo, gdzie przebywa. Został wobec niego orzeczony zakaz zbliżania się. Sytuacja jest bardzo poważna i bolesna dla całej rodziny.

W tym czasie moja teściowa weszła w relację z innym mężczyzną. Ten człowiek realnie jej pomaga w tej trudnej sytuacji, jest obecny i wspierający, ale jednocześnie jest to relacja, która nie powinna mieć miejsca, bo teściowa nadal jest w ważnym sakramentalnym małżeństwie.

Moja żona bardzo się boi, że ta sytuacja doprowadzi do zerwania relacji z jej mamą. Już teraz odmówiliśmy zaproszenia na święta, żeby nie wyrażać aprobaty dla tej relacji. Z drugiej strony pojawiają się codzienne, bardzo konkretne sytuacje — np. teściowa przyjeżdża po swojego młodszego syna (mojego szwagra) do nas i przyjeżdża razem z tym mężczyzną. Nie chcemy zachowywać się w sposób nieludzki czy upokarzający, np. każąc mu czekać w samochodzie, ale jednocześnie nie chcemy sprawiać wrażenia, że akceptujemy ten związek.

Ja sam dwukrotnie zwróciłem teściowej uwagę w sposób jasny i bezpośredni — powiedziałem jej, że wchodzi w bardzo poważne duchowe niebezpieczeństwo, i że taka relacja niesie realne ryzyko potępienia. Nie uchylałem się od prawdy.

I tutaj pojawia się moje zasadnicze pytanie: Gdzie przebiega granica między brakiem aprobaty dla grzechu, a zachowaniem relacji z człowiekiem? Na ile możemy — jako rodzina — utrzymywać relacje z teściową, jeśli ten mężczyzna będzie obecny w jej życiu, a na ile już nie? Jakie są jasne, katolickie granice w takiej sytuacji i jak postępować, żeby być w porządku wobec Pana Boga, a jednocześnie nie niszczyć więzi rodzinnych?

Czy katolik może być osobą lekko arogancką, a nawet pyskatą? Nie chodzi o kierowanie nienawiści w stronę innego człowieka, ale np. jasne stawianie granic, np. w pracy, w kontaktach międzyludzkich, aby nie dawać sobą pomiatać albo być wykorzystywanym.

Kiedy należy jasno i stanowczo stawiać granice i powiedzieć dość, a kiedy np. przyjmować upokorzenia, złośliwości itp.?

P. dr Magdalena Ziętek-Wielomska w swoim podcaście o polityce Stolicy Apostolskiej w czasie 2WŚ i po niej, wobec popełnionych zbrodni przez nazistów i hitlerowców, twierdzi, że papież Pius XII w czasie 2WŚ pomagając zbrodniarzom niemieckim i okazując im miłosierdzie nadużył doktryny katolickiej chrześcijańskiego miłosierdzia.

1. Czy z teologicznego punktu widzenia ksiądz podziela stanowisko dr Ziętek-Wielomskiej?

2. Czy zbrodniarz odwołujący się do papieża o darowanie życia zawsze MUSI, zgodnie z doktryną, uzyskać działanie Stolicy Apostolskiej w postaci bezwarunkowej prośby do organów wymiaru sprawiedliwości międzynarodowych, lub w danym kraju, o to o co prosi zbrodniarz (o darowanie winy/o odstąpienie od kary śmierci)? Nawet gdy mu się słusznie ona należy? Gdzie jest więc jeszcze miejsce na sprawiedliwość?

Mamy syna, który żyje z kobietą, która ma już ślub kościelny. Ma dzieci z małżeństwa i dzieci z naszym synem. Bardzo kochamy wnuki i syna. Czy mamy obowiązek zerwać kontakt?

Czcigodny Księże Szymonie, pytanie mam odnośnie do naszych kompetencji w określaniu, że dane prawo świeckie jest niesprawiedliwe i nieprzestrzeganiu go. Chodzi konkretnie mi o sytuację, w której myśliwy upoluje zwierzynę i musi jeszcze za nią zapłacić państwu, jeśli chce ją wziąć do siebie (Dodatkowo płaci składki i ponosi wszelkie koszty wyprawy na polowanie + koło płaci za dzierżawę regionu). Czy grzechem byłoby, gdyby myśliwy co niektórej zwierzyny nie zgłosił i nie wspierał tych naszych lokalnych mafii? Chodzi mi w skrócie o to, kiedy możemy sami stwierdzać, że prawo jest niesprawiedliwe i je łamać (nie dając się złapać).

Odpowiedź jest dla mnie ogromnie ważna, to sprawa życia i śmierci, dosłownie.

Żyłam na tzw. "kocią łapę", mam z tym mężczyzną dwójkę dzieci. Trzy lata temu rozstaliśmy się, ale nie dosłownie, bo mieszkamy razem (osobne pokoje). Moje zdrowie się posypało, nie stać mnie na wynajem mieszkania. Dwa lata temu "nawróciłam się", wróciłam do Kościoła, przystąpiłam do Sakramentu Pierwszej Komunii Świętej oraz Sakramentu Bierzmowania. Miałam rozeznanie u trzech księży i dwóch braci zakonnych - wszyscy stwierdzili, że mieszkanie z ojcem dzieci jest sytuacją patologiczną, ale grzechu nie ma, skoro żyję w "czystości" i nie ma między nami pożądliwości (relacja jak "brat z siostrą").

Ksiądz zaproponował przyjmowanie Pana Jezusa w innej parafii, aby nie było zgorszenia. Nie mam z dziećmi gdzie się podziać, jestem na utrzymaniu ojca moich dzieci. Od jakiegoś czasu przestałam przyjmować Komunię, czując niepokój spowodowany myślami, że co jeżeli księża rozeznali sytuację modernistycznie idąc z tzw. duchem czasu? Nie chcę, aby Pan Bóg dostosowywał się do mnie. Nie wiem co robić, czy to ten zły odciąga mnie od Pana Jezusa, siejąc mętlik w głowie...? Czy to moja skrupulatność...? Pogubiłam się. Jeżeli nie powinnam przyjmować Komunii, to co z czasem i grzechem, kiedy to robiłam?

Jak mam się zachować, gdy mam stuprocentową pewność, że osoba przystępująca do Komunii Świętej żyje w grzechu śmiertelnym?

Czy katolik ma obowiązek leczyć niepłodność? Jak rozeznać, czy to droga od Boga, aby żyć w małżeństwie bez potomstwa, czy znak do adopcji, czy też jest to dopust Boży, czy skutek naszego złego życia lub też niedoskonałości na tle duchowym?

Mam 17 lat, o tradycji usłyszałam niedawno i od tamtego momentu rozmyślam porządnie na tematy związane z wiarą. Zaplanowałam wcześniej moją 18-tkę. Dopiero później usłyszałam, że tańce są nieodpowiednie (co do części, to się domyślałam przed). Jednakże o większości bym tak nie pomyślała, może dlatego, że sama tańczę niewiele. Moja 18-tka została zaplanowana na sali. Chciałam, by była bezalkoholowa, muzykę wybrałabym ja, więc jakąś przyzwoitą. Chciałam, by było to takie spotkanie rodzinne i koleżeńskie, rzecz jasna nie takie jak wygląda większość obecnych 18-tek, które polegają na upiciu się itd. Ale odkąd usłyszałam o tych tańcach to mam wątpliwości. Czy taki typowy krok taneczny polegający na tym, że trzyma się za dłonie i idzie do siebie od siebie i czasami obrót też jest złym tańcem? Lub takie typowe tańce typu weselnego bez żadnych umiejętności tanecznych? Dodatkowo wiem, że część osób może założyć nieskromne stroje, głównie chodzi o dziewczyny. (...)

Czy można pogodzić życie moralne z pracą w marketingu, który często jest pełen niedomówień, manipulacji, gdzie tylko zwycięża język korzyści, a prawdziwa, gorsza strona produktu jest zamilczana? Pracuję w sprzedaży i często dopadają mnie skrupuły, co przekłada się na moje wyniki oraz samopoczucie. Czy katolik grzeszy, kiedy działa w takiej branży?

Jakie czynności, aktywności, które w swojej naturze nie są złe dla świeckich, nie przystoją kapłanowi? Mam tu na myśli głównie sport i rozrywkę. Czy ksiądz może iść na basen, siłownię, plażę, do sauny? Czy może biegać, chodzić na strzelnicę? To tylko kilka przykładów, które przychodzą mi na myśl. I czy istnieją sytuacje, poza chorobą czy zagrożeniem życia, kiedy ksiądz może poza domem chodzić bez sutanny, jak np. przy owym bieganiu bądź podczas pracy w ogrodzie?

Proszę księdza, w mojej rodzinie zapanował pewien kryzys. Jedna z młodych kobiet weszła w konkubinat po 2 miesiącach związku. Jej konkubent również jest osobą dość nieprzyjemną, a ich obecność jest często połączona z ostentacyjnym okazywaniem pogardy wobec katolickich oraz nawet elementarnych świeckich zasad szacunku dla ukochanej osoby (dotyk przy ludziach itp).

Próby zwrócenia uwagi kończyły się awanturą lub płaczem tej osoby.

Razem z żoną stwierdziliśmy, że nie ma on prawa do miejsca przy świątecznym stole, ponieważ byłaby to aprobata grzesznego życia, i jeśli matka ją zaprosi razem z nim, to idziemy do innej części rodziny. Dziewczyna sama jest oczywiście mile widziana. Matka ma podobne zdanie co my, ale słabszą wolę i boję się, że ulegnie. Czy ma ksiądz jakieś porady co do tego, jakie kroki podejmować? Nie zamierzamy na razie już z tą dziewczyną rozmawiać, bo wydaje się, że tylko się zrazi, a i tak już jest obrażona na nas. Pragniemy się modlić oraz przekonywać pozostałych członków rodziny do wsparcia nas w tej kwestii. Babcia i kilka innych osób również stanowczo nas wspierają.

Pytanie o imprezy tzw. końcoworoczne w firmie (zagraniczna korporacja), w okresie adwentu. Wiadomo, że nie należy brać udziału, a co w sytuacji, gdy jest oczekiwany udział od nas, bo "dobrze być dla wzmocnienia atmosfery w zespole, albo trzeba się pokazać ze względu na szefa". Albo czy można pójść na samą kolację i wyjść przed częścią taneczną?

Czy praktyka umieszczania w podłodze (np. kościołów) różnych symboli religijnych jest stosowna? Np. na cmentarzu widziałem znak krzyża ułożony na chodniku (bez wizerunku Chrystusa), po którym ludzie nieświadomie przechodzą. A może to po prostu znak, że to ziemia poświęcona i nie ma w tym nic niewłaściwego?

Czy katolik ma obowiązek być dla każdego miłym i uprzejmym? Dzisiaj dużo się mówi o tym, aby być dla każdego dobrym i broń Boże nikogo nie urazić, jednak wystarczy w liberalnym środowisku opowiedzieć się za wiarą, np. powiedzieć komuś po rozwodzie, że jego małżeństwo trwa nadal, albo że inne religie są fałszywe, że aborcja to morderstwo, odmówienie komuś pójścia na zabawę w piątek itd. może od razu spotkać się z rozczarowaniem drogiej osoby, a nawet ze złorzeczeniem na Kościół i Boga, kiedy to będzie prześladowanie za wiarę, a kiedy grzech nieuprzejmości? Czy katolik może również kogoś nie lubić lub też unikać jakiegoś towarzystwa?

Jest taki człowiek - Robert Rutkowski - psychoterapeuta uzależnień, autor wielu podcastów i książek na temat szkodliwości używek, zwłaszcza alkoholu. Często odnosi się do tematu chrześcijaństwa. Nie mógł zrozumieć, jak Jezus zamienił wodę w wino i dał je ludziom, skoro dzisiejsza nauka mówi, że każda ilość alkoholu jest szkodliwa. Jest on otwarty na dyskusję z teologami, biblistami. Przywołał rozmowę z biblistą, który twierdził, że za czasów Jezusa wino oznaczało sok gronowy fermentowany jak i niefermentowany, i że biblia na poziomie tłumaczeń zawiera dużo nieścisłości.

Mam osobę w rodzinie (nie w tradycji, ale praktykującą na NOM). Jest to osoba w stanie tuż przed śmiercią. Dowiedziałem się ostatnio, że ze względu na brak możliwości normalnego pochówku przy rodzicach (jest miejsce tylko na urnę) ma życzenie być skremowaną. Co w takiej sytuacji robić? O rozmowie i przekonywaniu już nie ma mowy. Można tylko słuchać bądź nie, ostatniej woli.

Skoro ból przy porodzie jest dla ludzi karą za grzech pierworodny, to czy stosowanie znieczulenia do porodu nie jest niemiłe Panu Bogu?

Czy dojadanie mięsa po swoich dzieciach w piątek to grzech?

Chodzi mi o sytuację np. wyjazdu wakacyjnego, gdzie dziecko wzięło szynkę i jej nie dojadło. Nie ma możliwości przechowania jej na sobotę - wiadomo na 100%, że zostanie wyrzucona.

Mam pytanie inspirowane słowami z przemówienia inauguracyjnego prezydenta Nawrockiego w Sejmie RP. Padły tam słowa, że wybacza on tym, którzy skrzywdzili/szkalowali jego rodzinę w czasie kampanii wyborczej.

Ja jestem tylko prostym żołnierzem i zastanawiam się, czy szczere wybaczenie pozwala nam jednak się domagać sprawiedliwego ukarania sprawcy, czy też jedno wyklucza drugie?

Tak po ludzku (i żołniersku) rozumując, to nie ma w tym sprzeczności: mogę jednocześnie wybaczyć, jak i domagać się sprawiedliwego ukarania sprawcy moich i nie tylko moich krzywd. Po żołniersku też, bo będąc na misjach nie raz używałem broni przeciwko tym, którzy do mnie i do moich "bliskich" strzelali, ale po wszystkim było w sercu wybaczenie i nawet modlitwa za wroga.

No dobrze, a jak to wygląda z punktu widzenia nauki Kościoła z wybaczeniem i sprawiedliwym ukaraniem?

[Wspomniany mat.: Miłość każe nam strzelać celnie!]

Kiedyś w PiO był poruszony temat interwencji w klinikach aborcyjnych, a niedawno temat "odświeżył" pewien znany prawicowy poseł (głośna sytuacja - doszło do ujęcia pracownika kliniki). Z kolei w ostatnim PiO ksiądz mówił o trudności w ocenie heroicznego czynu rodziny Ulmów. Natomiast w tamtym wcześniejszym PiO tłumaczył ksiądz, że katolicy nie interweniują fizycznie w tych placówkach, ponieważ grozi za to odpowiedzialność karna. [To nie jest najważniejszy powód - x.] Czy jeżeli dzieci nienarodzone mają taką samą godność ludzką, jak te narodzone, za które podczas okupacji (być może) należało ryzykować życie swoje i swojej rodziny, to czy grożąca dziś odpowiedzialność karna za interwencję w stylu wspomnianego posła jest wystarczającym usprawiedliwieniem dla całej społeczności katolików, która przyzwala na taki proceder?

Czy katolik pracujący w sklepie grzeszy sprzedając prezerwatywy?

Jestem rodzicem jedynego syna, który uznał się za kobietę. Proszę ojca o poradę, co mamy robić, jak go ratować? Regularnie daję na Mszę za syna i odprawiamy nowennę pompejańską i tyle. Co jeszcze mogę zrobić? Zrozpaczony ojciec. Jeszcze dodam, że syn ma 21 lat i jest studentem psychologii.

Kiedy rozmowa o innych ludziach staje się obmową? Czy wspomnienie o czyichś "wpadkach" bądź głupotach, a więc, że ktoś np. zjechał złym zjazdem z autostrady albo odgrzewał rybę w mikrofalówce w pokoju socjalnym jest już obmową?

Czy mógłby ksiądz doprecyzować: Jeżeli katolik ma mieszkanie do wynajęcia, to nie może go wynajmować parom bez ślubu? W obecnych czasach szczerze ciężko o takich, mieszkanie, gdy stoi puste, to generuje koszty, a z doświadczenia widzę, że jak trafia się małżeństwo zainteresowane, to jeszcze to nie są Polacy. A jeszcze dochodzi kwestia czy to małżeństwo kościelne, czy cywilne... Jak żyć :)

Czy zgodnie z porządkiem miłowania rodzina Ulmów mogła zachować się inaczej?

Czy niedotrzymywanie umartwień, które sobie postanowiłem, jest grzechem? Nie mówię o wyrzeczeniach adwentowych i wielkopostnych.

Co należy zrobić w przypadku wątpliwości co do własnej orientacji seksualnej i związanej z nią dyspozycyjności do małżeństwa?

Szukanie pomocy u psychologa wydaje się być ryzykowne, biorąc pod uwagę, jak zideologizowana jest współczesna psychologia. Z drugiej strony pojawia się spory lęk przed samotnością przez całe życie.

W związku z tym mam też drugie pytanie. Czy trwanie w relacji o charakterze tzw. miłości platonicznej, czyli w czystości, z innym mężczyzną, byłoby grzechem? Jeśli tak, to dlaczego?

Co plus/minus odpowiadać osobie, która w rozmowie mówi, że „najważniejsze to być dobrym człowiekiem?"

Czy współżycie jest nieodzownym elementem małżeństwa, czy jednak przestaje nim być w momencie urodzenia potomstwa/ciąży? Kiedy pytam, czy fakt, że nie doszło do współżycia przez całe 9 miesięcy ciąży i nie dochodzi do niego również od momentu urodzenia jest rzeczą normalną, to słyszę od ludzi ze wszystkich stron, że jestem niewdzięczny, a nawet, że „uważa, że jak ma się żonę, to jej obowiązkiem jest rozkładanie nóg dla męża i widać rozczarowanie tym, że to jednak nieprawda". Obecnie mam naprawdę wątpliwości, że może faktycznie to prawda, że jestem niewdzięczny i powinienem bić się za to w pierś, zacisnąć zęby i oswoić się z faktem, że wyzbycie się tego aspektu życia jest niezbędną częścią funkcjonowania w rodzinie.

Było już sporo o tatuażach. A co z tatuażami świętych wizerunków lub symboli? Niekoniecznie musi to być efekt bezmyślnego traktowania własnego ciała. Dla niektórych może to być sposób wyrażenia swojej wiary, być może nawet efekt nawrócenia.

Czy bycie z natury tzw. nocnym markiem jest grzechem? (O rannym ptaszku tego się nie pomyśli nawet.) Czy przesiadywanie do dość późnych godzin nocnych i zajmowanie się czymś wartościowym (np. książki) jest złe z racji na same późne godziny, kiedy większość ludzi śpi?

Co zrobić, gdy widzę, że np. mój kolega z pracy przyszedł na Mszę Świętą po 10 latach niechodzenia i wiem, że żyje w grzechu ciężkim i się nie spowiadał, a idzie do kolejki, by przyjąć Pana Jezusa?

Jakie według nauczania Kościoła powinno być podejście do nagości całkowicie pozbawionej charakteru seksualnego? Chodzi mi np. o to, od jakiego wieku młodzież może pomagać rodzicom przy opiece nad osobą niepełnosprawną, lub, co znacznie częściej się zdarza, w szatniach i prysznicach przy pływalniach, gdy osoby dorosłe, mimo obecności dzieci, biorą prysznic bez stroju kąpielowego.

Czy względem ludzi przyklejających się do drogi z tzw. "Ostatniego Pokolenia" pod pretekstem ochrony środowiska można stosować umiarkowaną przemoc fizyczną? Potraktowanie gazem pieprzowym lub cokolwiek, by ich zniechęcić do utrudniania ludziom życia. Wielu spóźnia się przez takich do pracy i same nieszczęścia z ich powodu.

Czy katolik może wybierać mniejsze zło?

Jak służba jako oficer wywiadu (poza granicami Ojczyzny) jest postrzegana przez katolicką teologię moralną? W jedynym dotychczas dostępnym publicznie materiale na temat specyfiki tej służby w Canal+ działalność oficerów wywiadu poza granicami kraju określono jako „podejrzaną moralnie" - no właśnie, podejrzaną, dwuznaczną, a może jednak moralnie jednoznaczną?

Jak to jest ze ślubami składanymi Bogu osobiście, bezpośrednio lub za pośrednictwem NMP lub świętych?

Mianowicie, co w sytuacji, gdy osoba składająca takie śluby nie ma pełnego rozeznania co do obiecywanych rzeczy, czyni to nierozważnie (np. w młodym wieku ślubuje wstąpienie do stanu duchownego, dokonanie jakiejś rzeczy, etc.)? Czy możliwe jest zostanie zwolnionym przez "zwykłego" kapłana (niebędącego biskupem ani proboszczem danej duszy) od takiego ślubu? Jak wygląda (lub jak powinna wyglądać) taka "procedura"?

Roman Dmowski twierdził, że "Przykazania dotyczą wyłącznie stosunków między ludźmi, jako jednostkami, że stosunki narodowo-państwowe leżą poza tą sferą" - tyczyło się to stosowania się do 5. przykazania. Czy faktycznie przykazania mają tak zawężone obowiązywanie?

Czy dowcipy i scenki kabaretowe, gdzie "akcja" dotyczy świętych, relacji Bóg-szatan lub jakiejkolwiek rzeczy Boskiej, należy traktować jako zgorszenie i bluźnierstwo? Będzie to kwestia roztropności czy też każde podśmiewanie się ze sprawy nadprzyrodzonej może być niebezpieczne dla wiary?

Wysłuchałam ostatnio kazania FSSPX na temat grzechów przeciwko II przykazaniu. Bardzo proszę o sprecyzowanie. Czy kobieta ubierająca się do pracy biurowej w spodnie popełnia grzech? Spodnie nieobcisłe, niejeansowe, oczywiście kobiece, szerokie. Jeżeli tak, to czy to grzech ciężki czy lekki?

Czy pójście na niekatolicki ślub jest grzechem ciężkim?

Jestem uczennicą w liceum państwowym. Mam taką nauczycielkę, która niestety jest zwolenniczką aborcji i mówi o tym czasem na lekcji przy okazji czegoś i ma głośne poparcie klasy. Czy jestem zobowiązana powiedzieć swoje zdanie na ten temat niepytana? Czy popełniam grzech, nie odzywając się? Mam sumienie skrupulatne, więc staram się stosować zasadę rozpoznawania dobrego i złego ducha, a ta sytuacja wywołuje u mnie strach, ale trudno jest mi ocenić tę sytuację.

Jakie są granice używania negatywnych określeń w stosunku do innych osób/mówiąc o innych osobach? Kiedy mamy do czynienia z grzechem ciężkim?

Czy ten piękny cytat Tolkiena jest w granicach "normy": "Nie będę spacerował z postępowymi małpami, wyprostowany i mądry po promenadzie, która wprost do przepaści prowadzi"?

Albo czy wyrażanie się bardziej dosadnie (nie ogólnie, jak w powyższym cytacie), ale o konkretnych osobach jest również dopuszczalne? Jako przykład mam tu na myśli słowo "kreatury" użyte przez o. Jacka Woronieckiego w książce "Kościół i Państwo" na określenie trzech niegodnych biskupów, o których wspomina.

Czy wolno katolikowi zostać chrzestnym dziecka w najbliższej rodzinie, jeśli jego rodzice żyją bez ślubu, jedno z nich jest po rozwodzie i nic nie wskazuje, że będą je wychowywać jakkolwiek po katolicku? Rzecz jasna ochrzcić chcą je głównie z powodu "tradycji" oraz rodziny - bo jakoś dziwnie tak zupełnie tego nie zrobić...

Czy tradycyjnie odmawiało się w takiej sytuacji chrztu? Dziś oczywiście to nie problem - zawsze znajdzie się ksiądz, który o nic nie będzie dopytywał i stawiał żadnych warunków i ochrzci ze względu na "dobro dziecka".

[Odp: Nie, nie należy w ogóle w takiej ceremonii uczestniczyć.]

Jaki strój jest odpowiedni dla kobiety na siłownię? Zakładam, że leginsy, które są tak rozpowszechnione, to nie jest najlepszy wybór, czy w takim razie powinny być to spodnie długie, ale nie opięte? Czy krótkie spodenki luźniejsze też mogą być? Czy powinny być przynajmniej do połowy uda, nad kolano, za kolano? A jeśli chodzi o koszulkę, to czy jeśli dekolt jest zasłonięty, to może być przylegająca do ciała, czy też powinna być luźna? I czy wtedy może być na ramiączkach, czy powinien to być t-shirt?

Czy stragany (np. takie jakie są przy kościołach podczas odpustów) albo rynki podchodzą pod mały handel, o którym mówił ksiądz, albo czy przyjęcie komunijne (te w salach lub restauracjach) są dozwolone w niedzielę?

Historia z internetu. Podczas blokady Leningradu w trakcie II wojny światowej był niewyobrażalny głód. Zdarzały się sytuacje kanibalizmu. W pewnej rodzinie matka, kiedy zrozumiała, że umiera, kazała swojej starszej córce nie grzebać jej ciała, tylko po jej śmierci (matki) nakarmić nim młodsze rodzeństwo i oczywiście tę córkę. Czy w tej sytuacji było to moralnie dopuszczalne z katolickiego punktu widzenia?

Czy można przysięgać? Ostatnio ks. Najmowicz miał kazanie o ślubowaniu i przysięganiu i mówił, iż można przysięgać, o ile mamy pewność, że to prawda. W "Katechizmie św. Piusa X" jest również dozwolone przysięganie, o ile jest zgodne z prawdą. Natomiast Pan Jezus mówi w Ewangelii, aby w ogóle nie przysięgać. Jak to więc z tym jest?

Jak powinno się postąpić, gdy mamy poważne i uzasadnione podejrzenie, że ksiądz z naszej parafii żyje w grzechu ciężkim (np. łamie celibat lub często nadużywa alkoholu)?

Jak powinien zachowywać się katolik wobec wszechobecnych konkubinatów, czy luźnych związków (zwał, jak zwał; chodzi mi o życie w grzechu)? Wielu z nas zna takie pary, co więcej, często jest to obecne w rodzinach. Często też księża nie sprawdzają, czy przyszli rodzice chrzestni nie żyją w związku niesakramentalnym i takie osoby później zostają rodzicami chrzestnymi. Wiem na pewno, że nie powinniśmy uczestniczyć w pseudo-ślubach w ratuszach. Ale czy powinniśmy się odwiedzać w domach? Albo sami zapraszać takie pary do naszych domów? Jak dotrzeć do takich ludzi i wytłumaczyć im grzeszność tego czynu? Jak podejść do tematu, żeby jednak być w kluczowych kwestiach nieustępliwym, ale też nie dać pokazać, że kogoś potępiamy, czy nie chcemy z nim obcować (często jest to tak odbierane, jakbyśmy kogoś wykluczali)?

Czy jeśli katolik na co dzień ma przy sobie widoczne dewocjonalia, to czy gdy przebywa w miejscu, w którym posiadanie takowych może wiązać się z konsekwencjami, to czy powinien nosić je z tym większym przekonaniem, nie nosić, czy np. nosić zakryte, jednocześnie nie wypierając się wiary w potencjalnej niebezpiecznej sytuacji?

Czym katolik powinien kierować się oddając swój głos na wyborach (poza roztropnością) - tzn. czym wg nauki Kościoła powinna zajmować się władza świecka, żeby faktycznie dobrze zarządzać państwem?

Czy głosowanie na partię, która gwarantuje kilka kroków w lepszą stronę niż obecnie, jest moralnie dopuszczalne, jeżeli mamy też do wyboru partię "tradycyjnie idealną", ale z gorszymi strukturami i zapleczem organizacyjnym, która prawdopodobnie będzie walczyć o zaistnienie w sejmie?

Czy brać pod uwagę ordynację wyborczą?

Ostatnio w kręgach tradycyjnych dużo się mówi o czystym sumieniu w nawiązaniu do oddania swojego głosu na partię/kandydata i brakuje wiedzy o nauce Kościoła na ten temat...

Czy katolik głosując na partię/kandydata, która/y popiera możliwość dokonywania aborcji (lub inne niekatolickie postulaty, typu: eutanazja, in vitro) mając świadomość, jakie poglądy głosi dane ugrupowanie/kandydat, popełnia grzech śmiertelny?

Czy używanie wizerunku Pana Jezusa (w tym np. Najświętszego Serca) w przedmiotach, które w żaden sposób nie służą do modlitwy itp., jak np. t-shirt (koszulka) lub breloczek jest dopuszczalne? Czy powinniśmy się takiego "nadużycia" wystrzegać? I czy to się też tyczy wizerunku świętych? (Pytanie wyklucza używanie wizerunków w celach czysto religijnych, do kultu...)

Czy powinniśmy mówić dzieciom, że to nie Święty Mikołaj przynosi prezenty? Zastanawiam się nad aspektem moralnym (kłamstwo) i wychowawczym. Czy według księdza powinniśmy wytłumaczyć maluchowi, że obdarowujemy się nawzajem na pamiątkę takiego świętego, czy może nie ma nic złego w takim małym oszustwie i na wyjaśnienia przyjdzie czas, gdy trochę podrosną?

Pytania co do nieumiarkowania w jedzeniu. Kiedyś ksiądz mówił, że to grzech, gdybyśmy jadali głównie dla przyjemności, a nie dla celu. Jak to się ma do jedzenia np. ciastek, placków, tortu czy innych słodyczy? Takie rzeczy w gościnie jada się tylko dla przyjemności. Albo chodzenie do McDonalda, czy restauracji - też powinno być grzeszne, skoro chodzi tam o jedzenie szybko i tanio lub też drogo i wykwintnie?

Pytanie odnośnie do niepłacenia niesprawiedliwych podatków. Czy do podatku można zaliczyć np.: opłatę za wodę czy odbiór śmieci? W końcu zarządza tym państwo. Druga sprawa to czy unikając płacenia podatków, wypełniając np. PIT lub podpisując umowę z zaniżoną stawką nie grzeszy się kłamstwem, ponieważ poświadcza się nieprawdę?

I praktyczna rada, jak unikać płacenia podatków bez narażenia się na popełnienie choćby grzechu lekkiego.

Czy organista świadomy szkodliwości NOM, dla którego jednak na danym etapie jego życia granie na nim stanowi jedno z istotniejszych źródeł dochodu (konkretniej: dochodu koniecznego do utrzymania się) ma ścisły obowiązek zaniechać tej aktywności i się takiego źródła dochodu pozbawić? Czy poza przemycaniem na zdeformowaną Mszę tradycyjnych pieśni i chorału gregoriańskiego może on uczynić coś więcej, by zredukować brud takiego stanu rzeczy?

Czy aktorzy grający w scenie, na przykład z pocałunkami, robią coś niewłaściwego, czy też nie, ponieważ to tylko udawanie, gra aktorska? Czy w ogóle katolik może/powinien być aktorem?

Jaki jest stosunek Kościoła do usuwania lub przenoszenia grobów w inne miejsce po bardzo długim czasie?

Pytanie o zachciankę :-) Czy mogę kupić chipsy na CPN-ie w niedzielę? Zakupów nie można robić, ale czy takie "zakupy" byłyby dozwolone?

Jak odpowiedzieć na zarzut, że gdy kogoś upominamy, to ta osoba ma nas za moralizatora i twierdzi, że niby jesteśmy tacy święci, a sami się nie zawsze zachowujemy po katolicku?

W jaki sposób katolicka teologia moralna rozstrzyga czy nominał ceny sprawiedliwej pokrywa się z nominałem ceny rynkowej danego dobra i w jaki sposób wyrównuje ewentualną różnicę arytmetyczną pomiędzy tymi nominałami?

Co zrobić w przypadku, gdy rodzice postanowili, że po śmierci chcą, aby ich poddać kremacji? Czy można spełnić taką prośbę, a jeśli tak, to czy trzeba?

Jak to jest z alkoholem? Niby wszystko jest dla ludzi, ale nie wszystko przynosi dobre owoce. Nawet jeżeli pominiemy naukowe dowody o szkodliwości alko w każdej "spożywczej" dawce alkoholu, to owoce spożywania powszechnie alkoholu są raczej opłakane. Czemu używanie nikotyny jest grzechem [nie jest! - x.], a picie już nie? (Dopiero od pewnej dawki, jednak jest ona bardzo zmienna.)

Kiedyś w pytaniach i odpowiedziach (na żywo na czacie) padło pytanie: "Czy można korzystać z socjalu (stypendia, zasiłki, dotacje)" i odpowiedział ksiądz tylko "TAK". Mógłby ksiądz to uzasadnić?

Od niedawna jestem żołnierzem RP i podczas Mszy Świętych polowych, kapelan kazał nam (żołnierzom) nie klęczeć podczas przeistoczenia, przed komunią, a także podczas przyjmowania samej Komunii Świętej. Rozkaz ten tłumaczył zapisami w ceremoniale wojskowym WP. Mają one dotyczyć żołnierzy, którzy indywidualnie lub zgrupowaniu, uczestniczą we Mszy Świętej w mundurze. Tu się urodzi moje pytanie. Co ksiądz o tym uważa i czy księdza zdaniem należy nie stosować się do tych przepisów? Nie jest łatwo nie paść na kolana mając świadomość przed kim się stoi...

Następnie bardzo długi komentarz, którego nie będę czytał w całości - nawet nie zmieścił się w całości na screenie. Pytanie bardzo dziwne, trochę z gatunku "ludzie, ludzie". Mianowicie chodzi o uzależnienie od pornografii, ale nie pyta człowiek uzależniony tylko pyta, jak rozumiem, małżonka, której mąż jest uzależniony od grzechu pornografii i pada pytanie co robić, przecież alkoholikowi się alkoholu nie daje i to brzmi trochę tak jakby małżonka pytała czy w ogóle nie należy wtedy nie współżyć.

W jakim stopniu sumienie jest wyznacznikiem naszej moralności, naszych czynów? Często słyszy się, aby "słuchać sumienia". Nieraz lekarze powołują się na "wolność sumienia", gdy np. odmawiają zabicia dziecka nienarodzonego, z drugiej strony są osoby, które usprawiedliwiają swoje niecne czyny np. kontakty pozamałżeńskie tym, że im sumienie niczego nie wyrzuca, że wręcz im pozwala. Więc jak to jest z tym sumieniem, słuchać go, nie słuchać? Czy ta wolność sumienia nie jest jakąś próbą relatywizacji moralności, że niby "każdy ma swoje własne sumienie" i może podług niego postępować?

Czy dawanie, podejmowanie pracy na czarno jest jakoś niemoralne, czy jest grzechem?

Czy to prawda, że ambicja i kreatywność nie są wcale dobre i prowadzą do pychy?

Mam kilka pytań: Czy granie w karty nie na pieniądze jest grzechem? Czy organizacja "Tradycja, Rodzina, Własność" nie jest jakąś sektą? Ja niestety często chodzę na Novus, ale za to staram się go "utradycyjnić" - na przykład - modlę się po łacinie i klękam w odpowiednim momencie przy credo. Czy postępuję słusznie?

Jak powinien postąpić katolik, gdy ktoś każe mu wyprzeć się wiary i splunąć na wizerunek Chrystusa pod groźbą zabicia osoby trzeciej. Pytanie to zrodziło się po obejrzeniu świetnego filmu "Milczenie", który opowiada o prześladowaniach katolików w Japonii w XVI wieku i porusza między innymi ten dylemat.

Czy kobieta może chodzić do ginekologa - mężczyzny?

Temat: Samobójstwo. Słyszałem już, jak ksiądz niejednokrotnie wypowiadał się w temacie samobójstwa i wszystko mi się zgadzało. Jakiś czas temu oglądałem film, w którym trzej nasi żołnierze uciekali przed komunistycznym wojskiem. Była tam scena, która wydawała mi się „obejściem" samobójstwa, a w której trójka żołnierzy AK (wiedząc dokładnie, co ma robić) ustaliła tylko na szybko, kto do kogo strzela (jakby w kółku do siebie) i na koniec odliczania zastrzelili się wzajemnie. Wiedziałem, że chodzi o strach przed pojmaniem i torturami, żeby nie wyjawić ewentualnych kontaktów. (...)

Czy sporty walki są grzeszne, czy to uprawiane zawodowo, bądź amatorsko? Jeśli tak, to kiedy?

Mógłby ksiądz rozwinąć kwestię "cooperatio", którą poruszył ksiądz w ostatnim odcinku? Mówił ksiądz, że nie można bezpośrednio czynić zła, czy więc taki np. Hitler, który nikogo bezpośrednio, osobiście nie zamordował, jest winny moralnie, czy winny jest tylko ten, który odkręcał kurek z gazem? Czy sekretarka z obozu koncentracyjnego obarczona jest winą za to, co się działo?

Analogicznie, jak to jest we współczesnych firmach, które promują wynaturzony obraz świata, gdzie jest granica uczestnictwa, jakie stanowisko (jako kadra zarządzająca, czy np. prosty pracownik fizyczny)? Jak daleko katolik może iść na kompromis i paktować ze złem?

Stwierdził ksiądz, że dopóki nie finansują oni zabijania dzieci nienarodzonych, ale czy nie jest tak, że bardziej powinniśmy bać się tych, którzy zabijają ducha, niż tych, którzy mordują ciało (jak mówi Pismo)? Czy przebywanie w takim miejscu pracy nie jest "bliską okazją do grzechu" (doświadczenie mówi, że ludzie w takich miejscach łatwo się dostosowują, degenerują)?

Czy cały Kościół ponosi winę za grzechy konkretnych upadłych duchownych? Czy jesteśmy jakoś współwinni? Takie zarzuty są dziś na porządku dziennym: "wszyscy są tacy a tacy"...

Jak to wygląda w rzeczywistości i jak się bronić przed takimi zarzutami?

Szczepienia obowiązkowe. Czy są moralnie podejrzane? Np. szczepionki przeciwko różyczce są produkowane z linii komórkowych płodu ludzkiego... Mogę odmówić, czy muszę odmówić podania takiej "podejrzanej" szczepionki?

Coming out w najbliższej rodzinie - jak to ogarnąć duchowo...? Jak się zachować?

Obecnie wiele firm wspiera "miesiąc dumy" ustawiając na swoim logo "tęczową" flagę lub np. wariactwa ekologiczne czy inne współczesne ideologie. Czy jako katolicy możemy zatrudniać się w takich firmach? Dodam, że pracownicy nawet nie są o tym najczęściej informowani i raczej się z takim podejściem nie utożsamiają.

Ostatnio dowiedziałem się, że chiropraktyka jest praktyką okultystyczną. Jestem teraz trochę skonsternowany, gdyż bliskie mi osoby korzystały z takich zabiegów i przyniosło im to korzystne efekty. Co może być złego w ręcznym manipulowaniu kośćmi i stawami? Przecież wydaje się, że jest to najbardziej naturalna metoda leczenia układu ruchu, a jej działanie jest proste do zrozumienia, choć krytykowane w mainstreamie medycznym. Czy zatem należy jej unikać i zdać się na "konwencjonalne" leczenie?

[Akty bluźniercze, jak się zachować?] Dam dwa najnowsze przykłady, które napotkałem w ostatnich miesiącach:

1. Na ulicznej wystawie znajdował się plakat z krzyżem z nawleczoną prezerwatywą na niego. Tutaj chodziło o jawną prowokację, niemniej nie do końca wiedziałem jak się zachować, tym bardziej, że nie było ludzi odpowiedzialnych za ten akt w okolicy. Zasięgnąłem rady specjalistów, sugerowali pozew sądowy, ale szanse byłyby raczej niewielkie na wygraną. Czy miałem prawo zniszczyć taki obraz?

2. Na moim osiedlu znalazłem drewniany krucyfiks wbity w ziemię z urwaną głową Jezusa, sprawców nie było. Bardzo mną to wstrząsnęło, od razu go wziąłem do mieszkania. Nie miałem możliwości go spalić, więc zakopałem go głęboko w ziemi, bo słyszałem, że jest to dopuszczalne. Odmówiłem też modlitwę ekspiacyjną. Nie wiem, czy był to jakiś akt satanistyczny, czy tylko głupi żart, ale przeraziło mnie to, że w środku miasta takie rzeczy mogą się wydarzyć.

Święty Jan Maria Vianney potępiał tańce. Czy one zawsze są grzechem? Rozumiem, że dyskoteka może być ku temu okazją, ale na przykład wesele albo zwykła zabawa, gdzie idzie mąż z żoną?

Czy jak podatki są niesprawiedliwie wysokie i państwo sporą część budżetu przeznacza na rzeczy niegodziwe i złe, czy właściwe jest dążenie do płacenia mniej podatków niż prawo wymaga?

Co znaczą słowa św. Pawła, aby być "wszystkim dla wszystkich" (Żydem dla Żydów, poganinem dla pogan)? Czy to znaczy, że mam być np. aborcjonistką dla aborcjonistek? Czy to nie jest udawanie, czyli kłamstwo? Ten sam św. Paweł pisał, aby nie czynić dobra przy pomocy zła.

Kiedy można kłamać i nie dotrzymywać obietnic? Odpowiadał już ksiądz na podobne pytanie i podawał przykład z ukrywaniem kogoś przed Niemcami (że to nie jest kłamstwo, bo oni nie oczekują prawdy). Ale ostatnio czytałem rozmowy Jana Kasjana z Ojcami Pustyni, gdzie w rozmowie XVII poruszone są te kwestie (z adnotacją tłumacza, że mogą nie odpowiadać do końca moralności katolickiej).

Jan Kasjan wraz ze swoim towarzyszem, wyruszając na pustynię, dają przyrzeczenie, że niedługo wrócą, jednak na miejscu okazuje się, że większą korzyścią dla nich może okazać się pozostanie na tejże właśnie pustyni. I mają dylemat.

Jaka jest nauka Kościoła na temat obietnic, zwłaszcza tych już powziętych, czy można je łamać dla jakiegoś większego dobra?

Człowiek oprócz dbania o stan swojej duszy, ma również troszczyć się o swoje ciało. Pytanie: Gdzie jest granica by nie przesadzić? Czy wydawanie sporych pieniędzy np. na ortodontę by mieć ładne uzębienie lub spędzanie 6h tygodniowo na siłowni, by zachować zdrowie fizyczne i ukształtować sylwetkę jest już niepotrzebnym skupianiem się na życiu doczesnym, czy jednak jak najbardziej powinniśmy o to dbać?

[Jak rozpoznać czy jesteśmy w sekcie?]

Czy w przypadku pracy, w której człowiek narażony jest na grzech; gdzie współpracownicy są daleko od Boga i wywierają negatywny wpływ (szyderstwa, nieczyste rozmowy, podjudzanie, pijaństwo itp.) warto porzucić tę pracę nawet, jeśli jest to służba publiczna (np. straż pożarna, opiekun medyczny, lekarz, pielęgniarka, żołnierz itp.)? Czy lepiej dawać świadectwo swoją postawą, próbować walczyć z tymi złymi elementami, zostać w tej pracy i poświęcać się tej służbie?

Pan Dawid Mysior w materiale "CZWARTEK, 28 MARCA 2024, SPRAWKI RANO O matematyce, diakonacie, gotówce i innych sprawkach", przytacza katechizm wg Sumy św. Tomasza i jest tam powiedziane (od 8. minuty), że człowiek musi się poddać sprawiedliwemu wyrokowi, a jednocześnie może uciekać przed jego wykonaniem, bo nikt nie ma obowiązku do współpracowania przy swojej własnej kaźni. Skoro kara jest sprawiedliwa, to dlaczego zapobieganie realizacji tej sprawiedliwości jest dobre?

W którymś z PiO w odpowiedzi na pytanie o przeszczepy, stwierdził ksiądz, że nie można oddać komuś organu nieparzystego (bo to kończy się śmiercią). Moje pytanie brzmi: dlaczego nie można oddać życia za kogoś, oddając np. swoje serce do przeszczepu, a można oddać życie za kogoś, nie oddając organu (jak np. zrobił to Kolbe)? Czy w ogóle oddanie życia (nie za wiarę) jest dopuszczalne moralnie? I czy oddanie organu parzystego nie jest okaleczeniem, które chyba też jest moralnie niedopuszczalne?

Ostatnio na kazaniu pewien ksiądz z Bractwa mówił o tym, że dziecko należy ochrzcić jak najszybciej i godne potępienia jest zwlekanie z tym przez rodziców. Dlaczego nie praktykuje się chrztu prenatalnego? Co byłoby konieczne, żeby takiego udzielić? Każdy poczęty człowiek mierzy się z istotnym zagrożeniem życia, zwłaszcza przez pierwsze trzy miesiące ciąży, w zależności od źródła, szacuje się, że nawet połowa poczęć kończy się poronieniem. Jednocześnie zdawać by się mogło, że przed bezpiecznym udzieleniem chrztu dziecku nienarodzonemu (polaniem jego głowy wodą) powstrzymuje nas jedynie obecny rozwój technologii i medycyny, choć już teraz technicznie rzecz biorąc byłoby to możliwe (amniopunkcja), ale mogłoby stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia dziecka. Co mówi tradycyjne nauczanie o wpływie niespełnionej woli rodziców do ochrzczenia dziecka na to, gdzie trafi ich dziecko, jeśli umrze przed porodem?

Jakie jest tradycyjne nauczanie Kościoła w kwestii postępowania lekarskiego w ciąży ektopowej? W przypadku takiego rozpoznania dziecko nie ma szans na przeżycie, a przy braku interwencji dochodzi do pęknięcia ciąży ektopowej, które niesie ze sobą poważne zagrożenie życia matki. Standardowo po potwierdzeniu rozpoznania podaje się metotreksat, którego działanie polega na zabiciu dziecka i wywołaniu poronienia. Czy takie postępowanie spełnia kryteria zasady podwójnego skutku? Jakie postępowanie byłoby właściwe według katolickiego nauczania?

Co w sytuacji, gdy ktoś będąc pod wpływem alkoholu lub narkotyków popełnia grzech śmiertelny (np. zabójstwo)? Przecież nie można tu mówić o pełnej świadomości, a tym bardziej o dobrowolności. Czy grzech ten jest wówczas grzechem śmiertelnym?

Wspomniał ksiądz, że zgodnie z tradycyjną nauką Kościoła, małżeństwo ma przede wszystkim służyć "zrodzeniu i wychowaniu potomstwa". A co w przypadku małżeństw wdowców, na przykład po 50-60 roku życia? Jaki wówczas jest główny cel małżeństwa w świetle nauki Kościoła?

Czy zamawianie Mszy Świętej nie upraszcza bogatemu drogi do nieba (ubogiego może nie być na to stać, podczas gdy bogaty może zamówić ich wiele)?

Czy naiwność jest grzechem?

Jakie powinno być stanowisko katolika wobec nagości w sztuce?

Czy aby doszło do profanacji musi być ku temu intencja? Tzn. czy przypadkowe i niezawinione upuszczanie hostii na ziemię jest obrazą Boga, profanacją lub grzechem?

Ostatnio powiedział ksiądz, że niepotrzebne zabijanie zwierząt jest grzechem. Co jeśli pewien człowiek rozumem i sumieniem rozpoznaje, że jego stan zdrowia i wiedzy o żywieniu pozwala mu, by bez problemu prowadzić w pełni roślinną dietę, ale, ponieważ lubi smak mięsa, mimo to zabija zwierzęta na pokarm, będąc świadomym, że jest mu to niepotrzebne i motywowane wyłącznie chęcią odczuwania przyjemności ze smaku mięsa? Czy człowiek ten popełnia grzech?

Czy obywatel ma obowiązek iść na wojnę, jeśli ta wojna została sprowokowana przez władzę państwa? Pytam od strony moralnej.

W Polsce obowiązkowa jest szczepionka skojarzona na odrę, świnkę i różyczkę (MMR) przy czym wirusy różyczki namnożone zostały na ludzkich komórkach pochodzenia płodowego. Nie ma żadnej alternatywy dla tego szczepienia. Czy moralne jest w takim wypadku zaszczepić dziecko taką szczepionką?

Jak może zadośćuczynić ktoś, kto korzystał z metody in vitro i się nawrócił? Czego powinien dotyczyć żal? Jak rozmawiać o in vitro z ludźmi, którzy mają dzieci z in vitro i czy, a jeżeli tak, to kiedy to robić? Czy osoby, które korzystały z in vitro zaciągają automatycznie karę ekskomuniki? Jak rozmawiać z dzieckiem, które jest z in vitro i ma poczucie winy, bo wie, że sposób, w jaki zostało poczęte jest niemoralne? W mojej rodzinie i wśród znajomych są osoby, które korzystały z in vitro i chciałabym wiedzieć jak powinnam się zachować.

Co Tradycja mówi o transplantacjach? Jakie jest ich ewentualne moralne uzasadnienie bądź potępienie?

Gdzie w tradycyjnym nauczaniu Kościoła poszukiwać odpowiedzi na pytania jak człowiek winien traktować zwierzęta? Czy znęcanie się nad zwierzętami może być grzechem? Czy są sytuacje, kiedy zabicie zwierzęcia dzikiego albo zwierzęcia będącego naszą własnością jest grzechem? Czy ranienie zwierząt podczas tresury do występów cyrkowych jest moralne? Czy krzywdzenie zwierząt dla własnej przyjemności może być dobre?

Jeśli płód to człowiek w pełni swojej godności, dlaczego katolicy nie walczą w obronie ich życia w klinikach, po prostu wyrywając skalpele z rąk oprawców? Gdyby ktoś mierzył z pistoletu do niewinnej osoby, wielu ryzykowałoby życiem, by tę osobę zasłonić własnym ciałem, lub wyrwać napastnikowi pistolet, a w sprawie aborcji są dyskusje, coraz mniej liczne pochody, protesty...

Od jakiego wieku można pozwolić dziecku na picie alkoholu, skoro przyrzeczenie abstynencji, składane przy pierwszej komunii św. to nowy wynalazek i zakaz picia do 18 roku życia nie wynika z żadnego przykazania?

Czy katolik może mieć hobby? Czy na pewnym etapie jest to już strata czasu, o ile przynosi jedynie przyjemność?

Czy spotkał się ksiądz z tłumaczeniem fragmentu "Oto człowiek stał się taki jak My: zna dobro i zło" (po zjedzeniu owocu), że to znaczy, że człowiek będzie decydował, co jest złem, a co dobrem?

Jakie są granice etycznego leczenia? Czy np. terapia genowa jest etyczna?

Co ksiądz uważa o toczeniu wojen konwencjonalnych w ramach tzw. jednostek ochotniczych? (24:50)

Chodziło mi o toczenie konwencjonalnej wojny na sposób prywatny, czyli poza oficjalnymi strukturami armii. (26:50)

Odnośnie do tego postanowienia to, czy oglądanie YouTube przez 2 godziny wieczorem jest złem?

Jakie poleca ksiądz metody nawracania przez świeckich tak, aby z jednej strony nie być zbyt bezczynnym i pobłażliwym, z drugiej nie być nadgorliwym, nie naciskać za bardzo i tym nie odstraszać?

Czy dopuszczalna jest praktyka in vitro w celu ratowania gatunku jakiegoś zwierzęcia np. żubra?

Czy katolik może czytać książki przygodowe, fantasy, itp.?

Jak zdroworozsądkowo uznać, że nasz czas nie jest zmarnowany (na gry, filmy YouTube, Facebooka)? Kiedy to będzie jeszcze dopuszczalna rozrywka, a kiedy już nie?

Czy bardzo popularny na świecie program 12 kroków AA jest zgodny z nauką katolicką?

O czym rozmawiać na co dzień, skoro tak wiele tematów to marność, która może mieć co najwyżej negatywny wpływ na duszę? (44:17)

Ksiądz Wierzejewski mówi co innego… Bo to jednak takie światowe i skupia nas na celach doczesnych, a nie duchowych. To było w kontekście zajmowania się głupotami zamiast wejrzenia w siebie. (45:19)

1. Jak dokładnie rozumieć naukę, że "zabicie wroga Wiary jest zasługą przed Bogiem"? (46:50) To zdanie biskupa z czasów krucjat. (48:36)

2. Czy aromaterapia (olejki eteryczne, kadzidełka) stosowana bez intencji okultyzmu to obiektywne zło? (46:50)

Czy katolik może być katem?

Czy techniki relaksacyjne są grzeszne?

"Zło dobrem zwyciężaj"! Jak prawidłowo reagować na takie sytuacje jak w przypadku niedawno otwartej restauracji "Madonna", w której dochodzi do wielu profanacji wizerunków Pana Jezusa i Maryi oraz bluźni się nagminnie. Do jakich środków powinien katolik się posunąć, aby nie przekroczyć granic, jeśli nie ma reakcji ze strony władz i wymiaru sprawiedliwości. Czy w takim przypadku mamy prawo użyć siły, czy może wręcz mamy taki obowiązek? W jakich sytuacjach możemy złamać prawo ziemskie, które często jest sprzeczne z Prawem Bożym w obronie Kościoła, wiary i dobrego imienia Pana Boga?

Czy kobietę w ciąży obowiązuje post ścisły w Środę Popielcową i Wielki Piątek?

Jezus powiedział kiedyś: "Nie stawiajcie oporu złu". Czy to znaczy, że kiedy ktoś czyni zło wobec nas, to nie możemy ubiegać się o sprawiedliwość?

Czy można studiować w niedzielę na studiach podyplomowych?

Czy seks podczas ciąży to grzech?

Kiedy ksiądz nagra film o marihuanie? To bardzo ważny temat...

Czy mamy obowiązek unikać sytuacji, których nie jesteśmy pewni, czy są dla nas okazją do grzechu ciężkiego?

Czy małżeństwo ma obowiązek wziąć pod opiekę siostrzeńca lub siostrzenicę po nagłej śmierci ich rodziców?

Co sądzić o teoriach typu, że Pokémony i Hello Kitty to demony i tym podobne?

Czy kolczyki to grzech? A w zasadzie przekłuwanie różnych części ciała po to, aby je założyć. Czy nie powinniśmy traktować takiego przekłuwania analogicznie do robienia sobie tatuaży?

Czy socjotechnika, a w szczególności manipulacja jest moralnie dopuszczalna?

Czy akt małżeński po alkoholu jest grzechem ciężkim?

Papież Franciszek i jego deklaracja Fiducia Supplicans. Papież błogosławi Sodomę!

Co Bractwo uważa o toczeniu wojen konwencjonalnych w ramach tak zwanych jednostek ochotniczych? (powtórzone w PiO w Piątek nr 16, 24:50)

Czy na przykład uśpienie ciężko chorego psa to grzech, skoro św. Tomasz z Akwinu pisał, że lepsze najgorsze, najbardziej beznadziejne istnienie, niż jego brak

Czy nauka anatomii człowieka w prosektorium na ludzkich ciałach w trakcie studiów medycznych jest moralnie dopuszczalna?

Jeśli tak, to czy katolikowi godzi się oddać swoje ciało pośmiertnie do takich celów?

Jak być dumnym, ale nie chełpliwym? Czy lepiej nie chwalić się niczym?

Jak tradycjonalizm katolicki odnosi się do tzw. grzechu klimatycznego?

Bractwo wspomniało w paru katechezach, m.in. ksiądz Jakub, że spotykanie się sam na sam w mieszkaniu z dziewczyną jest grzechem. Czy nawet jeśli jest to normalne spotkanie na herbatę? Czy jeśli jest to tylko osoba znajoma, a nie kandydatka na żonę, tylko koleżanka, to też jest grzechem spotkanie się w mieszkaniu i na przykład pogranie w szachy tylko z racji, że to koleżanka widzi się z kolegą, a nie kolega z kolegą. Jeśli tak, to czy można podać jakieś źródło w tradycji poza Bractwem dlaczego tak? Na czym polega ten grzech?

Czy jeśli mam budkę z kebabem to mogę go sprzedawać w piątek?

Czy katolik może brać udział w tak zwanych spotkaniach świątecznych czy wigiliach zakładowych? Czy z racji tego, że odbywa się to w adwencie, jest uważane za publiczną zabawę i złamane przykazania?

A co z dziećmi, które grają na instrumentach i grają z zespołem szkolnym koncert świąteczny z kolędami?

Mam w swoim środowisku ludzi wrogo nastawionych do Kościoła i wiary, a jeśli chodzi o uczynki miłosierdzia i służbę na rzecz bliźniego, to potrafią się bardziej poświęcić, są bardziej serdeczni, uprzejmi, niż niektórzy katolicy w tradycji. Kto ma większą szansę na zbawienie? Ponoć Bóg będzie sądzić z miłości...

Czy w zakonach są jeszcze osoby związane z agenturą? Pytam np. o siostry zakonne, bo wśród księży się zdarzają oraz czy wśród sióstr zakonnych zdarzają się związki lesbijskie? (47:10)

[Odp widza:] W zakonach żeńskich agentura także była werbowana. Jednakże ten werbunek nie był tak skuteczny jak wobec duchowieństwa diecezjalnego czy osób świeckich. Są na ten temat ciekawe opracowania naukowe m.in. s. prof. Agaty Mirek (50:30)

Chciałbym się dowiedzieć coś na temat pracy, która powoduje dylematy moralne. Na przykład aptekarz musi sprzedawać antykoncepcję.

Czy antykoncepcja w małżeństwie jest grzechem?

Czy nie jest grzechem nagrywanie głosu kapłana podczas rozmowy bez jego zgody? Rozumiem, że byłoby nim wrzucenie nagrania na YT, a nie mam zamiaru tego nigdy wykorzystać. To nagranie jako pamiątka.

Jak uzasadnić niemoralność in vitro?

Co Bractwo sądzi o duchowej adopcji dziecka poczętego? Jest to zalecane dzieło czy nie? Jeśli nie, to dlaczego?

Dlaczego jest ksiądz przeciwko abstynencji?

Czy katolik może być prawnikiem? Czy radca prawny, adwokat, mediator, który chce żyć zgodnie z moralnością katolicką może podejmować się prowadzenia spraw rozwodowych? Co w przypadku sędziego, który pracuje w wydziale rodzinnym i dostaje sprawy rozwodowe do orzekania, co nie jest jego wyborem tylko automatycznym przydziałem?

Jakie jest stanowisko Bractwa w sprawie ratowania życia matki w przypadku ciąży pozamacicznej? Podobno ciąże takie stanowią 0,5%-2% ciąż, czyli nie jest to aż tak rzadkie, jak mogłoby się wydawać. (5:30)

Ciąża pozamaciczna zawsze kończy się zgonem płodu. (10:04) (20:20)

Mógłby ksiądz podać jakiś przykład, kiedy można ratować życie matki kosztem życia dziecka? Kiedy pogarsza się stan matki? (54:25)

Gdzie jest granica obmowy? Czy obmowa dotyczy tylko bezpośredniego przedstawiania np. czyichś win, prawdziwych lub domniemanych, czyli "taki a taki zrobił to"? Czy na przykład pisząc książkę i tworząc postać lub sytuację opartą na prawdziwej osobie, to też obmowa? Czy pisząc esej na temat jakiegoś zła można czerpać obrazy z życia? Czy jeśli jakaś osoba rozpozna siebie w takiej stworzonej postaci lub na przykładzie, to będzie to obmową?

Czy nauka Kościoła mówi coś o przypadku bliźniąt syjamskich? Jak to jest z duszą, grzechem względem ciała, ślubem, itd.? (12:39)

A co w przypadku bliźniąt z 1 mózgiem, gdzie posiadają one różne myśli? Co z jednym ciałem, a dwiema świadomościami? (14:22)

Czy gdy widzimy jak ktoś wysmiewa się z wiary katolickiej, to mamy obowiązek zwrócić uwagę, nawet jeśli nie mówi do nas i nawet dzieciom?

Czy w niedziele można kupować przez Internet?

Jaki brak jest złem? Bo na przykład brak talentu muzycznego chyba nie jest złem. (28:42)

Jak odróżnić dobro konieczne od niekoniecznego? (29:45)

Jakie cele w człowieku są konieczne? (32:02)

Czy brak założenia rodziny nie jest złem, skoro celibat nie jest złem? Czy celibat bez intencji ofiarnej byłby złem? (33:26)

Co sądzi ksiądz o heretykach?

Czy w piątki powinien obowiązywać zakaz handlu mięsem?

Jak radzić sobie z tym, że wąska droga i krzyż może prowadzić do załamania życiowego, bo życie jest długie i jeśli źle się człowiekowi żyje to ta wizja życia jest smutna i depresyjna, że tak długo do nieba?

Zaczęłam pracować w drukarni i pojawiła się we mnie wątpliwość. Jednym z moich zadań jest niszczenie książek, które są lekko uszkodzone. Co, jeśli dostałabym Pismo Święte do zniszczenia?

Czy wstrzemięźliwość od internetu można traktować jako pokutę/umartwienie?

Jak reagować, gdy ktoś z naszej rodziny lub ze znajomych, żaląc się nam, wyjawia winy moralne innych osób i to świadczące o popełnieniu grzechu ciężkiego? Czy będzie okazaniem miłosierdzia wysłuchanie takiej osoby, czy też powinno się starać jak najszybciej zakończyć taką rozmowę?

Czy cały dorobek Carla Junga nadaje się tylko do tzw. "zaorania"? Jeśli tak, to dlaczego? Rozumiem sprzeciw wobec Freuda, lecz sporo spostrzeżeń Junga wydaje się trafne i zdaje się potencjalnie przydatne. Czy to jest w jakiś sposób groźne? Idąc dalej, czy cała współczesna psychologia jest do "zaorania"?

Co to znaczy, że mąż powinien kochać Boga przez swoją żonę, tak jak Chrystus Kościół? (57:00)

Obecnie jest inny kontekst kulturowy i poddanie żony mężowi rozumiane tradycyjnie może być dla żon źródłem ogromnego cierpienia. (1:02:35)

Odróżnia nas od zwierząt rozum i wola. Możemy nie słuchać instynktu. Wolę nie zawsze wypełniamy. Czy można tu wyróżnić chęć (wybór rozumu) i wolę (wybór rozumu upośledzony przez nasze słabości)?

Czy egzekucje wykonywane przez Żołnierzy Wyklętych (bez sądu) są usprawiedliwione moralnie?

Czy śpiewanie w chórze na koncercie tyłem do ołtarza jest grzechem?

Czy usprawiedliwienie w Kościele drugich związków po rozwodzie w celu wychowania dzieci oznacza, że przyjęto w tej kwestii zasadę "cel uświęca środki"?

Jak poradzić sobie z rozpaczą?

Pytanie o psychoterapię - korzystać czy nie? Czy w świetle tradycyjnej nauki może być to narzędzie pomocne do przebaczenia komuś, poradzenia sobie z traumami? (40:28)

Współczesna psychologia to chyba ma więcej grzechów? (43:14)

A co z inseminacją? Jest dopuszczalna?

Jak współcześnie praktykować jałmużnę? Komu ją ofiarować? Jaką kwotę na nią przeznaczać?

Czy drugi związek zawarty po rozwodzie jest zawsze czynem wewnętrznie złym i grzechem? Czy też są jakieś przypadki, że drugi związek zawarty w czasie trwania sakramentalnego małżeństwa jest usprawiedliwiony, czyli dopuszczalny?

Jak pogodzić to, że katolik z jednej strony powinien być radosny, z drugiej powinien nieść swój krzyż, a z trzeciej powinien być szczery, więc nie powinien udawać, że jest radosny?

Co będzie z moimi bliskimi, którzy żyją w grzechu ciężkim oraz tak, jakby Boga nie było? KKK mówi, że bezpośrednio po śmierci, będąc w stanie grzechu śmiertelnego idą do piekła. KKK 1035 Nauczanie Kościoła stwierdza istnienie piekła i jego wieczność. Dusze tych, którzy umierają w stanie grzechu śmiertelnego, bezpośrednio po śmierci idą do piekła, gdzie cierpią męki, "ogień wieczny" (Por. Symbol Quicumque: DS 76; Synod Konstantynopolitański: DS 409. 411; ...

Co robić, gdy praktykuje się wiarę bardziej ze strachu przed potępieniem niż z miłości do Boga?

Czy głosowanie na PJJ to nieroztropność, wiedząc, że ta partia nie uzyska wymaganego progu?

Co Tradycja sądzi o programie 12 kroków AA, wg którego ludzie zdrowieją z różnych uzależnień? Czy można uczestnictwo w takich grupach uznać za brak zaufania Bogu?

Jak się ma ogólna wiedza o zasadach religii katolickiej i jej przestrzeganie do kwestii zbawienia? Mam wrażenie, że istnieje pewien paradoks, który sprawia, że im bardziej interesuję się kwestiami dotyczącymi wiary, tym trudniej mi ich wszystkich przestrzegać i żyć według nich. Pojawia się w głowie pewna niesprawiedliwość, że im więcej wiem, tym bardziej dobitnie będę sądzony z własnego życia, a osoba, która żyje z totalnym pominięciem zasad moralnych poprzez swoją niewiedzę dostąpi usprawiedliwienia, bo nie wiedziała, że tak nie można.

Ludzie, którzy są wielkimi ignorantami - jak oni będą sądzeni? Czy ich sposób życia, bardzo często grzeszny, jednak bez znajomości grzechu, jest w oczach Bożych lepszy niż popadnięcie w grzech człowieka wierzącego?

Widząc i mając świadomość ciężkich grzechów otoczenia, jak praktykować pokorę, modlitwę uniżenia, uważania siebie za najgorszego grzesznika?

Czy szkoła montessori jest dobra dla dziecka?

Czy skutkiem synodu będzie legalizacja związków jednopłciowych w Kościele?

Jak pogodzić zasadę roztropnego napominania i napominać tylko w sytuacjach, kiedy może to przynieść pozytywny skutek, z odcięciem się od osób bliskich żyjących w związkach niesakramentalnych? Czy np. odmowa uczestniczenia w świętowaniu rocznic zawarcia związku cywilnego nie jest już jakimś aktem napomnienia, który źle zrozumiany może przynieść dla tych osób skutek odwrotny, a dla innych także zgorszenie naszą radykalną postawą względem rodziny?

Czy branie fuchy po pracy jest grzechem, jeśli dochodzi do rozliczenia gotówką poza wiedzą i zaangażowaniem państwa?

Jestem w tradycji od kilku miesięcy, zajmuję się hodowlą pająków. Ostatnio spotkałem się z tym, że nie powinienem się tym zajmować z powodu tego, że są to zwierzęta nocne. Jak Kościół podchodzi do tej sprawy?

Czy niepójście na wybory jest grzechem? (36:17)

Czy idzie ksiądz na wybory? (37:13)

Rodzice mają ścisły obowiązek posłać dzieci do katolickiej szkoły, ale czy do tego stopnia, że, aby to zrobić, trzeba by było zrezygnować z wieloletnich pasji?

Czy nie można było w czasach głodu rozdać zboża w formie jałmużny, a nie jako nieopłaconego owocu pracy?

Czy z racji bardziej surowej teologii moralnej wierni korzystający z posługi FSSPX i kapłani FSSPX nie mają obniżonego nastroju w porównaniu do reszty społeczeństwa? (48:52)

A dlaczego nie jest tak, że czym więcej rzeczy jest zakazanych, wtedy człowiek jest mniej szczęśliwy? (58:09)

Nie chodzi o materialne rzeczy, chodzi o zachowania, o możliwość wykonywania rzeczy, np. mogę pojechać do Włoch albo do Hiszpanii. (1:00:30)

Trzeba zawsze zachować posłuszeństwo wobec spowiednika i Boga, a czy można z kimś podzielić się nauką z konfesjonału?

Czy zrobi ksiądz film o tatuażach?

Gdzie leży granica pomiędzy nienawidzeniem grzechu a miłowaniem bliźniego? Otóż te dwie rzeczy mam czynić, ale jak wedle Tradycji mamy rozpatrywać osoby żyjące np. bez ślubu? Na ile i jak mamy okazywać tę miłość względem nich, wypełniać to największe przykazanie, a na ile jednocześnie nienawidzić tego grzechu? Jak godzić te dwie rzeczy?

Czy katolik może uniknąć życia w ciągłym stresie?

Nadchodzi nowy rok akademicki, a w związku z nim pytanie: Czy nadmierne picie kawy i napojów energetycznych przez studentów politechniki jest moralnie dopuszczalne? ;)

Czy jest grzechem modlitwa katolika wspólnie z innowiercami, protestantami? (25:54)

Co ksiądz myśli o grupach ekumenicznych typu Taize? (27:13)

Czy jest obowiązek głosowania, jeśli człowiek przy każdej partii ma pewne wątpliwości?

Czy odpowiedziałby ksiądz na pytanie, jaki jest główny obowiązek katolika - troszczyć się przede wszystkim o zbawienie własnej duszy, a w następnej kolejności dusz innych, czy może w miarę możliwości o zbawienie najpierw dusz innych, a potem swojej, czy jeszcze jakoś inaczej?

Czy jest szansa na cykl krótkich filmików na temat wybaczania? Ostatnio uświadomiłam sobie jak wiele ludzi jest uwikłanych w kłótnie, zawiść i nienawiść.

Czy gdy widzimy, jak ktoś popełnia jakiś grzech, np. zachowuje się nieczysto, to grzechem ciężkim jest pomyśleć sobie o nim "zboczeniec"?

Czy katolik powinien zrezygnować z wykonywania zawodu adwokata, skoro w Polsce nie ma klientów (również wśród katolików), oczekujących obrony zgodnie z prawdą?

Jak właściwie rozeznać, które prace (np. domowe) są w niedzielę konieczne i można je wykonać, a których się nie powinno? Jakie kryterium oceny przyjąć?

Skąd Arystoteles czerpał normy moralne?

Czy katolik może słuchać popu?

Czy głoszenie poglądu, że Franciszek jest złym papieżem jest grzechem?

Jak walczyć z uzależnieniem od internetu?

Jakie jest stanowisko Kościoła ws. wazektomii? Czy młody nieżonaty mężczyzna może dostać rozgrzeszenie po tym, gdy już się takiemu zabiegowi poddał, czy też musi robić rewazektomię za 20 tys. zł? (40:02)

Czy wazektomia jest zawsze grzechem śmiertelnym, nawet gdy człowiek nie planuje / nie chce mieć potomstwa? (53:37)

Idę do psychologa, o którym wiem, że będzie mnie namawiał na tzw. ustawienie hellingerowskie - dużo ludzi z tego korzysta, jednak słyszałem, że może to stanowić zagrożenie duchowe [...]. Czy brać w tym udział, choćby dla świętego spokoju? A jeśli nie, to jak uzasadnić swoją odmowę?

Ile czasu w internecie to grzech?

Jak Tradycja podchodzi do bajek Disney'a? Głównie Zaplątani, Kraina Lodu, Piękna i Bestia, Aladyn. Animacje są zrobione na bardzo wysokim poziomie, którego brak w sztuce chrześcijańskiej. Każda sztuka korzysta z takich środków, by widz bądź słuchacz mógł czegoś doświadczyć. Dlatego forma tych dzieł jest niejako z konieczności wyolbrzymiona, przejaskrawiona, a często nierealistyczna. Czy zatem emocje przekazywane i doświadczane przez dzieci w trakcie sporadycznego oglądania bajek Disney'a są w normie czy są już przesadzone?

Czy takie bajki mógłby z czystym sumieniem wyprodukować katolik tradycjonalista?

Jak wytłumaczyć bliskiej osobie, że używanie wahadełka jest grzechem?

Czy publiczne cytowanie słów demona usłyszanych podczas egzorcyzmów jest uzasadnione jako przestroga? Są znani księża, którzy powołują się na nie podczas swoich kazań i wykładów.

Ks. Łukasz Szydłowski FSSPX powiedział, że moralne jest nieratowanie własnego życia leczeniem np. nowotworu. Czemu tak jest? Czemu analogii nie ma z ignorowaniem szkodliwości jedzenia i używek?

Czy jeśli ktoś w dzisiejszych czasach słucha kazań swojego księdza z parafii, listów pasterskich i nie rozpoznaje, że jest kryzys Kościoła, to ile należy od niego, zwykłego wiernego, wymagać?

Dlaczego ksiądz wyraził się pejoratywnie o spędzaniu wieczoru w internecie? Czy zawsze jest to grzech?

Czemu tatuaż jest wg księdza grzechem, a nie tylko zbytkiem? Ksiądz tłumaczył o ingerencji w ciało, ale nie rozumiem, czy mógłby ksiądz wyjaśnić ten mechanizm przyczynowo-skutkowy bardziej szczegółowo? (57:54)

A soczewki z innym kolorem oczu? Zmiana koloru oczu? Złoty ząb? (1:01:26) (1:02:18)

Dostałem na pokutę, by udać się na spotkanie charyzmatyczne. Co ksiądz radzi, bo to nie jest sposób, w jaki się modlę, i jestem bardzo sceptyczny do takich ruchów.

Mój tata pracuje jako taksówkarz. Często są klienci jeżdżący do agencji towarzyskich albo pijacy jadący do monopolu i z powrotem. Czy w takiej sytuacji taksówkarz grzeszy wykonując kurs? Dodam, że tata z reguły podczas kursu dowiaduje się gdzie ma jechać.

Niewyparcie się Jezusa pod groźbą śmierci to obowiązek chrześcijanina. A jeśli grożą zabiciem innej osoby, jeśli my się nie wyprzemy? Czy to nie grzech poświęcać życie kogoś innego?

Czy ze względu na osoby zapraszające, katolik może uczestniczyć jako gość w ślubie cywilnym?

Czy to prawda, że św. Tomasz uważał za początek życia narodziny, a nie poczęcie?

Jak kategoryzować czyn, gdy powiemy o czyimś grzechu lub przekażemy za dużo informacji o danej osobie, ale nie mamy intencji obmowy ani zachowania w sposób niedyskretny? Mówiąc kolokwialnie - coś chlapniemy za dużo w rozmowie. Czy brak pełnej świadomości w danej chwili sprawia, że ten czyn nie będzie grzechem?

W prawosławiu marzenia są uważane za grzech. Czy w katolicyzmie też?

Czy do osoby tzw. transpłciowej można zwracać się tak jak sobie ona życzy?

Czy osoby homoseksualne mogą uczestniczyć w Eucharystii?

Czy katolik może korzystać z usług w niedzielę typu kino, restauracja, stadion piłkarski itp., skoro angażuje to ludzi do pracy, którą raczej uznałbym za niekonieczną?

Gdzie kończy się pewność siebie, czy stanowczość, którą powinien się cechować mężczyzna dbający o dobro swojej rodziny, a gdzie zaczyna pycha? Jak to mądrze rozgraniczyć?

Czy w kościołach mogą odbywać się koncerty muzyczne wykonywane przez muzyków i chórzystów, podczas których są prezentowane zarówno utwory kościelne jak i świeckie? (22:02)

Św. Pius X wypowiadał się wyraźnie przeciw koncertom i wykonaniu muzyki w kościele poza liturgią. (24:48)

Czy gdy śpiewam w chórze, powinnam z tego zrezygnować z powodu zdarzających się koncertów podczas których śpiewam tyłem do ołtarza w kościele? (26:20)

Ponawiam uprzejmą prośbę o odcinek dedykowany cnocie epikei. Jeżeli to możliwe to w odniesieniu do przykładów powszechnie występujących w życiu codziennym.

Jak rozpoznać swoje sumienie? Skąd wiadomo czy nie dostrzegam swoich grzechów lub jestem skrupulantem?

Czy Józef egipski handlujący zbożem w latach urodzaju i handlujący nim w miarę upływu czasu, gdy głód stawał się coraz większy, działał moralnie?

Były już kazania o obowiązkach dorosłych dzieci względem rodziców. A jak się rzecz ma w stosunku do relacji synowa, zięć a teściowie? Czy teściów należy postrzegać jako drugich rodziców? Czy czwarte przykazanie względem nich również obowiązuje? Czy trzeba utrzymywać kontakty, pomagać, łożyć na ich utrzymanie, opiekować się w starości, mimo iż prawo stanowione tego nie nakazuje?

Ile maksymalnie można włączyć osób do grona osób najbliższych, którym można powiedzieć o niewłaściwym postępowaniu innych, na zasadzie wygadania się, czy też zaczerpnięcia porady tak, aby nie było to zaliczone jako obmowa?

Co powinien zrobić rodzic w kwestii szczepienia na świnkę, odrę i różyczkę? Jest to szczepionka 3w1. Produkcja szczepionki przeciwko różyczce odbywa się za pomocą linii komórkowej płodu ludzkiego. Nie ma możliwości zaszczepić tylko na odrę i świnkę, które pochodzą z etycznej produkcji.

Jak powinien wyglądać prawidłowy katolicki dzień dla świeckiego?

Czy mógłby ksiądz polecić jakieś lektury lub materiały o tym jak we współczesnych czasach skutecznie walczyć z pokusami?

Czy jeśli nie popełniam grzechu ciężkiego i chodzę bardzo rzadko do spowiedzi to grzeszę?

Czy obmową jest mówienie o czyimś wyglądzie, na przykład, że ktoś źle wygląda bo ma dużo tatuaży?

Co ksiądz sądzi o beatyfikacji nienarodzonego dziecka rodziny Ulmów? Zmarło ono w łonie matki, która została zamordowana.

Poseł Braun mówił, że ich ojciec nie spełniał obowiązków stanu. (1:02:02)

Czy niespełnienie obowiązku małżeńskiego bez poważnego powodu to grzech śmiertelny? (17:14)

Czy żona może odmówić współżycia z mężem i kiedy? (51:15)

Co ksiądz sądzi o zwierzęciu w domu?

Co ksiądz sądzi o horrorach i thrillerach?

Czy katolik może się tatuować?

Czy godzi się katolikowi chodzić na publiczny basen/plażę?

Jeśli małżeństwo ma problemy z poczęciem dziecka, to w pierwszej kolejności leczenie, które jest kosztowne, czy znak do adopcji? Czy też rozważyć ze spowiednikiem, bo może dla każdej pary to indywidualne?

Czy spożycie przez osobę przed 18 rokiem życia małej ilości alkoholu to grzech ciężki?

Ile katolik powinien mieć dzieci? Podobno jak najwięcej - znacie jakieś rodziny wśród tradycjonalistów? Czy mają w praktyce "jak najwięcej" czy to tylko taka teoria?

Czy tak zwane naturalne planowanie rodziny jest moralnie dobre nawet wtedy, gdy jest skrupulatnie stosowane, dając 100% pewności uniknięcia poczęcia dziecka? Czym to się różni od antykoncepcji, jeśli daje większą pewność w uniknięciu poczęcia niż klasyczna antykoncepcja?

Co ksiądz sądzi o kremacji ciał?

Czy katolik ma obowiązek uczestniczenia w wyborach? Pytam się tutaj o obecną sytuację, gdzie trudno o partię mającą prawdziwie katolickie poglądy?

Co ksiądz sądzi o graniu (w gry komputerowe, nie planszowe oczywiście)? Kiedy jest to dopuszczone i ile można grać w ciągu dnia? Czy jest jakiś limit? Czy może ksiądz trochę ten temat rozszerzyć? (47:01)

Jaka była księdza ulubiona gra i dlaczego była to Twierdza Krzyżowiec? (49:59)

Co ksiądz sądzi o potępieniu agresywnych gier wideo przez Benedykta XVI?

Jakie jest stanowisko Kościoła w sprawie transplantacji narządów?

Jak rozeznać czy w jakiejś sytuacji, na przykład rozwód bliskich, mamy jakoś interweniować? Co jeśli błądzą nie bliscy? Przekonywać, dyskutować czy zasiać ziarno o Panu Bogu i odpuścić?

Nie może ksiądz wymagać od przeciętnego katolika gruntownej znajomości zawiłych zasad.

Czy na ciężkość grzechu obmowy ma wpływ intencja? Czy jest różnica między tym, kiedy mówi się to z zemsty, a wtedy, gdy mówi się to, gdy opisuje się jakąś sytuację i zahacza się o jakiś temat, nie mając świadomości, że się obmawia? Czy w tym ostatnim przypadku może to być grzechem ciężkim?

Omówi ksiądz "dylemat wagonika"?

Jak wygląda sprawa z trenowaniem sztuk walki? Najbardziej interesuje mnie Capoeira, która również miała korzenie w religiach naturalistycznych z Afryki. Czy jest to niebezpieczne duchowo?

Czy świętość uzyskujemy poprzez wypełnianie obowiązków?

Jak traktować osobę, o której wie się, że ma tendencję do obmowy? Lepiej unikać, czy w razie takiej sytuacji zwrócić uwagę? Jak postąpić, gdy ktoś kogoś obmawia i to słyszymy, ale nie mówi do nas?

Słyszałem, że grzesznych pouczać jest obowiązkiem moralnym pod grzechem zaniechania tylko, jeśli osoba 1° grzeszy śmiertelnie, a jednocześnie 2° jest szansa na powodzenie nawrócenia. Czy to prawda?

Czy używanie przez państwa w boju broni jądrowej jest etyczne? Jednak zdaje się, że prawie zawsze cierpią przez to niewinni oraz są znieważane świętości, jak świątynie i Przenajświętszy Sakrament. (55:04)

Czy da się usprawiedliwić moralnie zrzucenie atomowej bomby na Japonię i naloty dywanowe? Z zasady podwójnego skutku. (58:30)

Czy zabicie człowieka w obronie własnej, w sprawiedliwej wojnie obronnej lub wykonując karę śmierci, jest dokonaniem zła, mimo że okoliczności mogłyby wyłączyć grzeszność takiego czynu?

Co należy zrobić z pieniędzmi zarobionymi w niedzielę w ramach pracy dorywczej?

Czy grzechem jest jedzenie zup czy innych potraw ugotowanych na kostkach rosołowych, które posiadają w składzie dodatek tłuszczu zwierzęcego czy wywaru z mięs?

Jaki strój na plażę lub basen? Jakie kryteria powinien spełniać? Czy można wyjść z założenia, że bikini są roznegliżowane, ale takie zwykłe stroje jednoczęściowe, które zakrywają części intymne, mimo odsłoniętych pleców są ok? Co ze strojami dwuczęściowymi? (10:57)

A stroje piłkarskie są ok? (14:11)

Czy można uznać, że stroje zakrywające przynajmniej tyle, co piłkarskie, w kontekście sportowym są ok w przypadku kobiet i mężczyzn? (24:38)

Często przy korzystaniu z różnych aplikacji komputerowych lub internetowych trzeba zaznaczyć, że przeczytałem lub zapoznałem się z regulaminem. Czy można uczciwie to zaznaczyć bez czytania tego? Czy jest to kłamstwo czy raczej skrupulantyzm?

Czy mógłby ksiądz wyjaśnić, jakie są, w miarę możliwości, wszystkie obowiązki co do stanu dla męża i ojca? Proszę o wyjaśnienie tego tematu, by móc je wypełniać pobożnie zgodnie z nauczaniem Kościoła lub też odesłać do właściwych materiałów lub książek.

Jakie jest tradycyjne podejście do hazardu? "Apologetyczny Katechizm" mocno go odradza, nie nazywając go jednak bezpośrednio grzechem. Nowy katechizm natomiast dopuszcza hazard jedynie, gdy gramy roztropnie, czyli za środki, które nie są niezbędne do utrzymania oraz niemoralnym nazywa granie za duże stawki, podczas gdy niektórzy ludzie na świecie nie mają nawet na jedzenie. Grzechem nazywa również oszukiwanie w zakładach, natomiast hazard jako taki według KKK nie jest sprzeczny ze sprawiedliwością.

Czy grzech zabójstwa kogoś myślą (pragnienie zemsty, śmierci kogoś) zawsze jest grzechem? I czy ciężkim?

Czy zna ksiądz "Medycynę wg św. Hildegardy"? Jeśli tak to czy jest ona zgodna z nauką Kościoła? Czy można stosować dietę i suplementy przygotowane według tych receptur?

Co zrobić ze znalezioną lalką voodoo? Czy to tylko zabobon, czy wiąże się z tym jakieś zagrożenie?

Czy mam grzech, jeśli zapraszam do siebie i spotykam się z siostrą, która żyje bez ślubu z chłopakiem i mają dziecko. Oni znają nasze zdanie na ten temat, wiele razy rozmawialiśmy, jednak oni pozostają przy swoim. My z mężem modlimy się za nich o nawrócenie oraz chrzest dla dziecka. W środowisku tradycyjnym mówi się, że nie należy spotykać się z takimi osobami, by nie wyrażać swojej akceptacji dla grzechu. Ale przecież ja go nie akceptuję. Naprawdę mam zerwać kontakt z siostrą?

Ostatnio widziałem informacje, jakoby Dawid Mysior powiedział, że dzieci i nastolatkowie nie mają prawa do własnych poglądów, dopóki mieszkają z rodzicami, czy taka teza jest sententiae communis?

Czym jest przebaczenie grzechu lekkiego, skoro nie zasługuje on na karę wieczną? Czy jest jakiś powód, dla którego Bóg zostawia karę za grzech, oprócz zwrócenia uwagi na zło grzechu?

Jak się uwolnić od rozmyślania o samobójstwie osoby bliskiej, od tego żalu za zaprzepaszczoną wspólną przyszłość? To nie decyzja Boga, którą można przeboleć bo on wie lepiej, ale tej osoby. Co robić?

Nigdy nie wolno zwracać się do Ojca w Niebiosach PAN, bo go po prostu obrażamy. To samo tyczy się Jezusa. (42:18)

Do księdza też ludzie zwracają się "ojcze" albo proszę księdza, a nie "panie ojcze" lub "panie księdzu", bo po prostu jest to obraźliwe (46:37)

Czy wolno brać stypendia socjalne, czy dla niepełnosprawnych?

Czy epikureizm może być zgodny z chrześcijaństwem?

Czy wstydzenie się wiary jest grzechem ciężkim?

Ja dopytam odnośnie do ćwiczenia jogi przez katolików, ponieważ w ostatnim odcinku ksiądz powiedział, że można robić ćwiczenia jogi, jeśli nie ma się przy tym medytacji. Czy rzeczywiście? Ćwiczenia jogi mają swoją określoną rolę, mają otwierać różne przepływy energii, czakry, itd.

Kiedy wstyd jest grzechem?

Co ksiądz myśli o red pillu?

Skoro główny cel małżeństwa to potomstwo, to co w sytuacji, kiedy ktoś jest bezpłodny?

Jak walczyć z pychą, tak na co dzień? Jak ją w ogóle rozpoznać w życiu codziennym? Co robić, kiedy ogarnia mnie złość i nienawiść w stosunku do osób, które na Kościół bezczelnie plują, np. TVN, oraz na osoby, które biorą udział w "czarnych marszach" i "paradach równości"?

Co ksiądz sądzi o biorezonansie? Czy katolik może korzystać z takich zabiegów? A homeopatia?

Przypuśćmy sytuację, że mąż uznaje, że właściwe jest w danym czasie zachować tymczasową wstrzemięźliwość od współżycia w dni płodne (by odłożyć w czasie kolejne poczęcie), natomiast żona jest zdania, że przesłanki są niewystarczające i domaga się współżycia. Z jednej strony mąż ma obowiązek spełnić żądanie żony, a z drugiej żona co do zasady powinna zachować posłuszeństwo mężowi (który w tej chwili chce odłożyć poczęcie). Jakie jest właściwe postępowanie w takiej sytuacji?

Każde życie pochodzi od Boga, ale czy każde musi być darem? Czy jest możliwość, że ciąża - nowe życie, nowy człowiek jest karą za grzechy (np. dlatego, że dziecko jest nieślubne)?

Czy magia w grach to grzech?

Czy Bractwo mogłoby zbadać sprawę ruchu Anonimowych Alkoholików i program działania 12 kroków, na którym się opierają?

Jakie mamy obowiązki względem naszych dziadków?

Czy każdy trend jest zły?

Czy praca osoby świeckiej na etacie w parafii NOM, np. organisty, kościelnego, kucharza, budowlańca itp. jest moralnie dopuszczalna gdy jest źródłem utrzymania rodziny?

Co ksiądz sądzi o sztucznej inteligencji?

Czy joga to samo zło? Czy można stosować jej wybrane ćwiczenia?

Czy może ksiądz coś powiedzieć na temat NPR? Czy można w ogóle brać ten temat pod uwagę będąc katolikiem? Czy jako katolik mogę planować liczbę dzieci, czy muszę mieć jak najwięcej?

Gdzie jest granica, kiedy mem staje się grzechem?

Czy kwestia postu jest, cytuję, "sprawą drugorzędną", jak twierdzą wierni NOM?

Co powoduje, że wzywanie imienia Pana Boga jest grzechem przeciwko drugiemu przykazaniu? Wzywanie na daremno, ale co to dokładnie znaczy? Czy intencja jest tutaj wyznacznikiem? Jak się coś stanie, to ludzie często wzywają, jedni z przyzwyczajenia, drudzy wołając o pomoc.

Jak winniśmy patrzeć na, i oceniać, występek córek Lota, które wraz z Lotem wcześniej uszły z życiem, unikając gniewu Bożego? (1:04)

Występek córek Lota był niemoralny, a występek Abrahama z Hagar był jaki? (32:29)

Abraham miał żonę Sarę, a Hagar, z którą miał syna Izmaela, była niewolnicą jego żony. (35:11)

Czy w sytuacji, gdy jakaś okazja, jak urodziny, imieniny czy ważna rocznica, na przykład ślub, wypada w piątek, poza Wielkim Postem, to można świętować? Nie chodzi tu o huczne obchody, ale np. wyjście na dobry obiad czy spotkanie przy cieście z bliskimi.

Czy państwo ma moralny obowiązek karać za prostytucję, czyny homoseksualne, cudzołóstwo itp? (6:42)

To jak uważa ksiądz: należy karać za czyny homoseksualne czy nie? (13:01)

Takie czyny były karane do lat '70, nawet chyba '80. (15:27)

Gorąca prośba o odcinek o epikei. Kiedy i w jakich sytuacjach możemy odstąpić od przepisów prawa pozytywnego na jakichś przykładach z życia wziętych?

Czy może ksiądz odnieść się do sytuacji, w której ktoś z infekcją wychodzi do miejsc publicznych? Kiedy to już będzie grzech przeciw 5 przykazaniu, a w jakiej sytuacji będzie to dopuszczalne, np. zwykły katar czy chrypka. Jak to ocenić, aby nie zaciągnąć winy za stworzenie ryzyka, że się kogoś narazi?

Czy grzechem lub brakiem szacunku będzie, jeśli zmienię nazwisko na matczyne, gdyż to ojca jest ukraińskie?

Z tego, co pamiętam, ksiądz negatywnie wypowiadał się o odwiedzaniu osób, które żyją w konkubinacie. Czy jeśli wynajmujemy pokój, to jeśli do współlokatora przyjdzie jego dziewczyna i dojdzie tam do nierządu, to mieszkanie w takim mieszkaniu jest złe?

W jaki sposób wybrać mieszkanie, aby wynajmowanie jego było moralnie dozwolone?

Dlaczego w katechizmie Gadowskiego jest napisane, że posłuszeństwo rodzicom zanika po usamodzielnieniu się i (a nie "lub") założeniu swojej rodziny? Przecież wystarczy wyprowadzka itp.? (24:17)

Czy inny stopień posłuszeństwa wobec rodziców obowiązuje, gdy katolik studiuje, nie mieszka z rodzicami, ale jest przez nich utrzymywany? (31:03)

Jeśli student mieszka w akademiku, a jest utrzymywany przez rodziców, to czy musi się pytać, czy może zagrać, czy jaki film obejrzeć, jeśli film czy gra są dozwolone? (39:51)

Katechizm posoborowy popiera zakaz pornografii. Czy ksiądz się z tym zgadza?

Co ksiądz sądzi o średniowiecznych torturach? Osobiście jestem zwolennikiem kary śmierci, ale takiej, która nie zadaje niepotrzebnie bólu. Tortury są dla mnie sadyzmem.

Czy mógłby ksiądz polecić jakieś dobre opracowanie dotyczące relacji między małżonkami w świetle katolickiego nauczania moralnego? W którym miejscu zaczyna się grzech? To nie jest wcale proste zagadnienie. Nawet w konfesjonale czasem trudno jest należycie sformułować pytanie.

Czy katolik może pisać sztuczną inteligencję lub programować, czy to raczej niezbyt odpowiednia praca (bo postępowa) dla katolika tradycyjnego?

Czy katolik może używać słowa holokaust, skoro ofiarę złożył już za nas Jezus Chrystus?

Co ksiądz sądzi o przedstawieniach w kościele? Czy to profanacja?

Czy wolno mieszkać w akademiku, jeśli na składzie typu 2 pokoje oddzielone, ze wspólną łazienką i aneksem kuchennym, przydzielą nam skład, gdzie w innym pokoju są dziewczyny? Czy do braku grzechu wystarczy, że podczas kwaterowania powiemy, że chcemy skład tylko z chłopakami?

Czy katolik może chodzić na plażę? Czy księża Bractwa chadzają czasami nad jezioro lub nad morze, by się wykąpać?

Kiedy obmowa jest traktowana jako grzech śmiertelny?

Czy zawsze gdy rzucimy żartem o kontekście erotycznym, dwuznacznym, popełniamy grzech ciężki?

Czy katolik może popierać legalizację marihuany? (41:06)

A leki przeciwdepresyjne czy przeciwpsychotyczne? (44:03)

Co jeśli nieskromne stroje na ulicy są bliską okazją do grzechu?

Co ksiądz sądzi o grach sportowych, np. symulatorach piłki nożnej?

Proszę księdza, jaką postawę przyjąć, gdy brat lub siostra często zmieniają partnerów (i mieszkają z nimi) i nie zanosi się na ślub? Dodam, że jest tam jeszcze dziecko - już nastoletnie - z innego, unieważnionego związku, które od urodzenia jest tego wszystkiego świadkiem.

Jak przedsoborowa nauka traktuje samobójców? Z tego, co się orientuję, to w posoborowiu obecnie jest narracja, że osoba, która jest o zdrowych zmysłach, bez zaburzeń i chorób psychicznych nie mogłaby targnąć się świadomie na własne życie. Jak patrzy na ten problem tradycyjna nauka? Jak są rozpatrywane choroby psychiczne i samobójstwo osoby np. w depresji?

Kiedy brak upomnienia bliźniego może stać się grzechem ciężkim?

Czy starsze rodzeństwo (zwłaszcza jak jest różnica np. 10 lat) ma jakiekolwiek obowiązki względem młodszego? Np. jeśli chodzi o wychowanie, dbanie o rozwój duchowy.

Co ksiądz sądzi o publicznym wykonywaniu kary śmierci, co zdarzało się nawet w samym Państwie Kościelnym jeszcze w XIX wieku? (29:57)

Naprawdę ksiądz byłby za publiczną egzekucją? Jestem zawiedziony. (36:51)

Co ksiądz myśli o karach cielesnych?

Dlaczego przykazania VI i IX nie są w jednym przykazaniu wspólnym, tylko IX jest oddzielnie? Inne przykazania są dość ogólne w swojej treści, ale obejmują szeroki zakres możliwych do popełnienia grzechów. Czy zatem pożądanie żony bliźniego swego nie jest po prostu cudzołóstwem?

Z katechizmu św. Piusa X dowiadujemy się, że zakazane są pojedynki, nawet "gdy nie ma ryzyka utraty życia, ponieważ zakazane jest nie tylko zabijanie, ale również dobrowolne zadawanie ran samemu sobie albo innym". „Osoba biorąca udział w pojedynku i obserwator podlega karze ekskomuniki." Czy z powyższego wynika, że uprawianie lub oglądanie boksu jest grzechem?

Katechizm mówi, że delektowanie się potrawami i napojami uwłacza godności ludzkiej. Czy w związku z tym nie można jeść tego, co nam smakuje, i zachwycać się jego smakiem? (47:26)

Co w takim razie ze słodyczami? (50:27)

Czy należy przebaczać za mało kulturalne zachowanie drugiej osoby, czy raczej wcześniej oczekiwać jakiejś poprawy lub skruchy? Czy w ogóle takie zachowanie kwalifikuje się do przebaczenia? Kiedy należy przebaczać? Czy bez skruchy z drugiej strony również?

Czy używanie blokady reklam w internecie jest grzechem? [Odp.: Nie.] (21:43)

Dlaczego nie? (52:58)

Czy podczas porodu/ciąży w przypadku zagrożenia życia matki lub dziecka, katolik ma moralne prawo/obowiązek decydować, czyje życie ratować w takiej sytuacji? Jeżeli tak, to czyje? Czy powierzyć wszystko Bożej Opatrzności?

Spotkałem się kilka razy z praktyką przepisywania przez lekarzy leków antykoncepcyjnych w celach poprawy zdrowia pacjentek przy różnych hormonalnych problemach, jak i przy leczeniu różnych schorzeń.

Mam wytatuowaną twarz. Czy to wyklucza mnie z Mszy tradycyjnej? Pragnę uczestniczyć w pełni.

Kocham dwie kobiety, z którymi mam dzieci. Wiedzą o sobie. Co w takim przypadku mam zrobić? Mam dobry, a nawet bardzo dobry kontakt z nimi i nie ma między nami zła. Jak się określić? Rzucić monetą? (46:34)

Żadna nie jest moją żoną, a chciałbym się ustabilizować. (51:58)

Czy wolno "chodzić ze sobą" w wieku nastoletnim? (47:46)

Czy jest grzeszne chodzenie ze sobą w wieku nastoletnim? (50:25)

Czy katolikowi godzi się po śmierci, a przed pochówkiem, oddać swoje doczesne ciało na uniwersytet medyczny dla przeprowadzenia sekcji zwłok/edukacji studentów medycyny?

Czy mógłby ksiądz wyjaśnić, jak należy interpretować słowa św. Pawła "Unikajcie wszystkiego, co ma chociażby pozór zła", ponieważ myślę, że przez wiele osób mogą być one źle rozumiane, a co za tym idzie, mogą one być źródłem skrupułów? Jak mają się te słowa do stosowanej w Kościele metody probabilizmu? Czy probabilizm nie jest z nią sprzeczny?

Czy katolik może skorzystać w celach relaksacyjnych np. z masażu tajskiego? Dostałem w prezencie bon i mam dylemat.

Czy katolik może korzystać z Netflixa lub innych platform streamingowych?

Jak interpretować św. Pawła "Czyż sama natura nie poucza nas, że hańbą jest dla mężczyzny nosić długie włosy, podczas gdy dla kobiety jest właśnie chwałą" (1 Kor 11,13)? Jest mowa o naturze, nie o zmiennej kulturze. (32:13)

To znaczy jest nadal hańbą dla mężczyzny nosić długie włosy? (36:31)

Dlaczego św. Paweł pisze o naturze? (42:12)

Czy jest jakaś różnica między dobrą spowiedzią a ważną spowiedzią? (Chodzi o kwestię warunków spowiedzi.)

Mówił ksiądz, że tatuaże podchodzą pod samookaleczenie. Co w takim razie z kolczykami?

Jak rozróżnić depresję od lenistwa duchowego?

Co ksiądz sądzi o tradycji ukrzyżowań na Filipinach?

Jak w świetle tradycyjnej teologii katolickiej należy ocenić otwieranie grobów/pochówków w celu dokonywania badań archeologicznych? Czy nie zachodzi tutaj bezczeszczenie zwłok?

Gdzie jest granica między umartwieniem ciała a samookaleczeniem?

Wielu dzisiejszych księży ostrzega przed dość kontrowersyjnymi zagrożeniami duchowymi, takimi jak Harry Potter, Hello Kitty, kucyki Pony czy wschodnie sztuki walki. Wiem, że niektórzy wierzący przyjmują to bezkrytycznie. Ja nie mam takiej pewności. Jak ksiądz czy Bractwo się na to zapatruje? Czy należy zabraniać dzieciom czytać Harry'ego Pottera czy trenować karate?

Czy wyprawy wysokogórskie (np. himalaizm) są dopuszczalne moralnie w przypadku katolika mającego męża/żonę i niepełnoletnie dzieci? Wiążą się z wysokim ryzykiem śmierci lub kalectwa oraz wysokimi wydatkami.

Skoro zło to brak koniecznego dobra, to to, co nie jest złe, jest dobre. I czyn, który nie jest zły, jest dobry. Więc skąd czyny moralnie neutralne? Czy każdy czyn, który nie jest zły, jest zasługujący?

Co zrobić, gdy chce się wziąć ślub z dziewczyną, z którą się mieszka i posiada dziecko? Sytuacja materialna nie jest dobra; nie mają gdzie się udać.

Czy osoby chore psychicznie, albo z jakimiś zaburzeniami mogą mieć problem ze zbawieniem?

Jesteśmy powołani do głoszenia Ewangelii. Jak to robić w praktyce?

Często podróżuję z racji pracy. Spotykam wielu ludzi różnych kultur lub zupełnie zeświecczonych, pozbawionych nawet kulturowych podstaw wiary. Jednak próba jakiegokolwiek głoszenia, nawet po godzinach, byłaby z pewnością przyjęta jako brak profesjonalizmu i szybko zakończyłaby moje podróże. Z drugiej strony świadczenie przykładem wydaje się współczesną postawą antyprozelicką. Wszak mamy grzeszących upominać. Jak zatem żyć, by nie stracić znajomych i pracy?

Czy pojawienie się w grze/filmie/anime pentagramu oznacza, że powinniśmy takie dzieło wyłączyć, nawet jeśli same treści tam przedstawione są dobre? Kiedy w ogóle takie symbole nam zagrażają?

Gdy ojciec mój wykonuje prace remontowe w domu publicznym, czy ja (syn) również zaciągam na siebie grzech, korzystając z tych pieniędzy?

Czy dozwolone są metody przymusu fizycznego, jeśli np. w trakcie Mszy Świętej dochodzi do jej zakłócenia lub kiedy jesteśmy świadkami profanacji? W takich sytuacjach trudno zapanować nad wzburzeniem, czy jest to grzech i reakcja, której lepiej unikać?

Usłyszałem od spowiednika nowusowego, że jako kawaler, niestety posuwający się w latach, nie powinienem mieszkać z matką wdową i siostrą, lecz powinienem wyprowadzić się, zamieszkać samemu. Co na ten temat twierdzi tradycyjna teologia? Oczywiście zakładamy, że dany kawaler dokłada się [do utrzymania domu, pomaga w jego prowadzeniu].

Kiedy człowiek przekracza tę granicę, po której państwo może sprawiedliwie go ukarać śmiercią? Historycznie karano tak różne czyny i nie wiem, jak ciężki musi być czyn, żeby było to sprawiedliwe. Np. karanie śmiercią za kradzież jabłka. (55:35)

Karanie śmiercią za kradzież jabłek to chyba przesada? (54:06)

W poprzednim PiO, na pytanie o dziesięcinę, ksiądz mówił mniej więcej, że nie trzeba aż 10%, ale ile kto może. Zakładając, że ktoś zarabia więcej niż potrzebuje. Jak rozeznać odpowiednią proporcję? Jak w dzisiejszych czasach praktykować jałmużnę, gdy państwo w nadmiarze rozdaje różne socjalne dodatki?

Dlaczego Pius X zmienił mszał, skoro Pius V tego zakazał? Co nauka przedsoborowa mówiła o grzechu nieupominania? Kiedy upominać, a kiedy nie?

Jaki Bractwo ma stosunek do strajków w pracy (uczestnictwo, organizacja)?

Co jeżeli u pewnej osoby podniecenie seksualne wywołuje jedzenie słodyczy? Co poradzić tej osobie i jak jej pomóc?

Czy ksiądz może błogosławić przez Internet?

Jak przestrzegać IV przykazania, gdy dochodzi do patologii rodzinnych i trzeba się w dużej mierze odciąć od rodziców? Pytam też w kontekście opieki nad rodzicami na starość.

Czy chodzenie na siłownię jest moralnie obojętne czy raczej jest to stricte współczesny egoistyczny wymysł?

Czy warto żenić się (wychodzić za mąż)? I co z osobami świeckimi, które nie czują, aby chciały stworzyć rodzinę?

Kiedy dbanie o wygląd zewnętrzny jest OK, a kiedy jest grzechem? Jakie są granice? Jak to wygląda w przypadku zabiegów medycyny estetycznej, które z punktu widzenia zdrowia danej osoby są niekonieczne?

Dlaczego Bóg stworzył/dopuścił homoseksualizm i dlaczego ich potępiać, skoro są przez Boga stworzeni? Czy może ksiądz odnieść się do tej częstej wymówki osób LGBT?

[Odp.: Niemoralność homoseksualnych aktów - czy moralność jest obiektywna?]

Czy można robić coś dla samej tylko przyjemności czy też musi jej towarzyszyć jakieś inne dobro? Chyba przecież żartowanie, wąchanie kwiatów lub słuchanie Mozarta służą wyłącznie przyjemności? (33:37)

Czy żucie gumy, granie w gry zespołowe czy jedzenie pączków to grzechy (przyjemność dla samej przyjemności)? (44:08)

Jak pogodzić obowiązek opieki nad rodzicami, gdy tego wymagają, a obowiązkami kapłana? Czy Bractwo ma jakieś swoje rozwiązania, które stosują księża tego zgromadzenia?

Czy jest coś złego w małżeństwach aranżowanych? Nie chciałbym, żeby moje dzieci związały się z kimś niewłaściwym pod wpływem chwilowego uniesienia. (11:06)

Na przykład w średniowieczu aranżowano małżeństwa nastolatków (12:54)

Jak wygląda sprawa zachowania i obowiązek postu (w Środę Popielcową, Wielki Piątek czy w suche dni) w odniesieniu do kobiet w ciąży? Czy można zadośćuczynić w inny sposób, czy również obowiązuje je post ścisły?

Czy legalna praca w sklepie monopolowym lub providencie jest moralnie dopuszczalna? Pytam o osoby zatrudnione na etacie, nie o osoby decyzyjne.

Czy w sytuacji, kiedy lekarz po badaniach przepisał kobiecie lek hormonalny o działaniu antykoncepcyjnym, w celach leczniczych, a nie antykoncepcyjnych, współżycie jest moralnie dopuszczalne?

Czy chwalenie się czymś w mediach społecznościowych, np. jakimś osiągnięciem, zawsze będzie grzechem pychy?

Czy współżycie małżeńskie w czasie ciąży jest grzechem?

Czy jeśli wyjeżdżam do pracy za granicę na kilka miesięcy i nie mam tam możliwości uczestniczenia we Mszy Świętej w niedziele i święta (nie ma katolickiego kościoła w pobliżu albo w te dni pracuję), ale za to na ile mogę modlę się więcej i staram bardziej "odświętnie" je przeżywać, czy przez to grzeszę ciężko?

Czy dobry uczynek wobec zwierzęcia ma jakąkolwiek zasługę w oczach Boga? Np. zaopiekowanie się porzuconym, błąkającym się psem lub kotem?

Co ksiądz sądzi o "500+"? Pobierać czy nie?

Sporty sylwetkowe, kulturystyka.

Co w sytuacji, gdy jest się chrzestnym dziecka, którego rodzice nie dotrzymują przyrzeczeń chrzcielnych, a my nie mamy kontaktu z chrześniakiem?

Jakie jest właściwe rozumienie miłości bliźniego, co konkretnie należy robić wobec bliźnich?

Dlaczego oddawanie osób starszych do domów opieki jest dopuszczalne tylko w ekstremalnych przypadkach? Czy jest jakaś nauka Magisterium w tej kwestii? Kiedy jest taki przypadek? Czy dziecko musi się zwalniać z pracy w celu opieki nad rodzicami?

Jak tradycyjna dyscyplina podchodziła do wizyt w teatrze w Wielkim Poście i Adwencie, zwłaszcza jeżeli sztuka jest komediowa? Jakich zasad trzymać się obecnie?

Czy chorzy na demencję, którzy mogą nie mieć świadomości obecności Pana Jezusa w Komunii Świętej, powinni przyjmować ten sakrament? Czy jest jakaś granica?

Czy w stanie grzechu ciężkiego można narazić życie, żeby np. próbować uratować kogoś z płonącego budynku, gdzie ryzyko śmierci wydaje się bardzo duże?

Jaki ma ksiądz pogląd na funkcjonowanie rynków finansowych? Czy katolikowi wolno korzystać z możliwości, jakie te rynki oferują w ramach takich rynków? (19:39)

Np. giełdy papierów wartościowych? (21:53)

Czy powinniśmy zwracać uwagę innym (zwłaszcza bliskim), gdy popełniają grzech (w szczególności ciężki)? Czy lepiej, aby żyli w nieświadomości?

Czy piractwo komputerowe to grzech? Np. pobieranie książek, gdy można je kupić.

Jeśli spożyje się mięso w piątek po Popielcu i się zapomniało, że jest piątek, to czy jest to grzech? Czy jak ktoś zje od kogoś pierogi w Popielec i dowie się po zjedzeniu, że tam było mięso, to czy jest to grzech?

Dwoje ludzi żyje razem bez ślubu. Po długim czasie postanawiają go przyjąć "bo tak trzeba". Czy powinni dostać rozgrzeszenie przy spowiedzi, a później sakrament małżeństwa, skoro nie zerwali z grzechem? Ta sytuacja dotyczy chyba większości naszego narodu.

Czy dozwolone jest kupowanie na odpustach parafialnych?

Czy można się uczyć w niedzielę?

Czy klaps to grzech?

Czy złe uczynki popełnione ze względu na zdiagnozowaną depresję są grzechem? Np. niepójście w niedzielę do kościoła.

Czy katolik, wyjeżdżając na wakacje, może wchodzić do świątyń, zabytków kultury i innych miejsc sakralnych dawnych cywilizacji, tudzież obecnie istniejących niekatolickich religii z pobudek turystycznych?

Czy czytając książki z indeksu zaciągam ekskomunikę?

Czy tatuaże nieantychrześcijańskie to grzech?

Czy moralnie dozwolone jest korzystanie z książek znalezionych w internecie, skoro istnieje możliwość ich zakupu?

Post w piątki przypadające poza Wielkim Postem i adwentem. Czy według tradycyjnej dyscypliny obowiązywał w te dni post również od zabaw? A jeżeli tak, to jak rozumieć zabawę – imprezę, tańce, alkohol, etc.?

Co robić w sytuacji, gdy podczas spotkań rodzinnych i towarzyskich jesteśmy świadkami ataków werbalnych na Kościół i wiarę, a tym samym pośrednio na nas?

Proszę o radę, jak zachować się podczas zajęć uniwersyteckich, gdy wykładowcy prezentują treści ośmieszające religię katolicką. Ostatnio oglądaliśmy film — zapis performance'u, którego autor parodiował pieśni kościelne, bawił się różańcem, owijając nim stopę, czynił aluzje słowne do sfery seksualnej itp. Czy powinnam wyjść z sali, czy zostać, ale po obejrzeniu wyrazić swoją dezaprobatę?

Czy należy walczyć ze sztuczną inteligencją, skoro nie możemy przewidzieć kierunku jej rozwoju?

Mam pytanie dotyczące materii grzechu zaniedbania. Chodzi tutaj konkretnie o sytuację, w której przez własne zaniedbanie/niewiedzę popełniamy grzech ciężki, a o jego materii dowiadujemy się już po fakcie, pomimo tego, że powinniśmy o niej wiedzieć choćby z katechizmu. Czy w takim przypadku popełniony grzech jest nadal grzechem ciężkim, a także czy samo zaniedbanie może być w odniesieniu do tego materią ciężką?